Verdrag van Brest-Litovsk

Begin december 1917 begonnen in de stad Brest-Litovsk de onderhandelingen over een verdrag tussen de Russen en de Centrale Mogendheden onder leiding van Duitsland. Duitse troepen waren ver opgerukt in het oosten en er bestond feitelijk geen Russisch leger meer om hen tegen te houden. Het Rusland van de tsaar was vervangen door de bolsjewieken onder leiding van Lenin en Trotski. De onderhandelingen verliepen moeizaam, werden door de Russen zoveel mogelijk gerekt maar mondden uiteindelijk uit in het Vredesverdrag van Brest-Litovsk van maart 1918. Daarbij konden de Russen niet anders doen dan de strenge Duitse eisen aanvaarden.

Diverse websites geven in kort bestek informatie over de onderhandelingen en het verdrag van Brest-Litovsk zoals de Wikipedia pagina over de Vrede van Brest-Litovsk met een afbeelding van het verdrag in vijf talen. De Duitstalige Wikipedia pagina Friedensvertrag von Brest-Litowsk is uitvoeriger.

In tegenstelling tot het verdrag van Versailles is dat van Brest-Litovsk minder bekend, het werd ook na de Duitse nederlaag nietig verklaard door de geallieerden. Een vergeten vrede is het weliswaar niet, al noemde John W. Wheeler-Bennett dat wel zo in 1956 in zijn boek Brest-Litovsk: The Forgotten Peace, March 1918. Het 478 pagina’s tellend boek werd gedigitaliseerd en is op internet beschikbaar gesteld.

Ook in de serie kronieken De Grote Oorlog is aandacht besteed aan het verdrag met het artikel ‘De vrede van Brest-Litovsk’ van Arthur Stam, verschenen in Kroniek 8 uit 2005. Hij steekt in het artikel de loftrompet over het boek van Werner Hahlweg, Der Friede von Brest-Litowsk, Droste Verlag, Düsseldorf 1971. Dat boek is antiquarisch nog te koop.

overzicht: