Lotgevallen van Russische krijgsgevangenen

Het is dit jaar honderd jaar geleden dat De Stijl werd opgericht. In turbulente tijden streefden Nederlandse kunstenaars naar zuiverheid door gebruik van rechte lijnen en vlakken gevuld met de primaire kleuren rood, geel en blauw. Nederlandse musea herdenken dit jaar de oprichting van de kunstenaarsgroep en refereren daarbij zijdelinks aan de Eerste Wereldoorlog. De verschrikkingen van die oorlog dringen zo plotsklaps de Nederlandse kunst binnen.

In het Stedelijk Museum te Amsterdam loopt tot 17 september 2017 een tentoonstelling met werk van Chris Beekman (1887-1964) in samenhang met zijn tijdgenoten. Figuratief begonnen, ging hij onder invloed van De Stijl over tot abstractie om in het interbellum weer terug te keren naar zijn figuratieve beginperiode. In de eerste zaal van de tentoonstelling hangt, naast voorstellingen van onder meer Nederlandse boeren, ook een litho uit 1917 van de Frans-Zwitserse kunstenaar Théophile Steinlen (1859-1923). Het beeldt het trieste lot van Russische krijgsgevangenen in Duitse kampen uit. De litho maakt deel uit van de collectie van het Imperial War Museum.

Duizenden Russische krijgsgevangenen slaagden erin vanaf 1915 naar Nederland te ontsnappen en kwamen veelal in Rotterdam terecht. Simon van Noort schreef over hen in 2010 zijn afstudeerscriptie en ging tevens in op de problemen die de Russen veroorzaakten in Nederland. De scriptie is opgenomen in de door de SSEW samengestelde bundel Rotterdam en de Eerste Wereldoorlog.

Enkele bronnen over Russische vluchtelingen op internet:

  • Angela Dekker, Russische vluchtelingen in Nederland (1914-1918), Historisch Nieuwsblad 8/2009.
  • Russische vluchtelingen, Stadsarchief Rotterdam.
  • S.N. van Noort, Hunne leefwijze, hun levensopvattingen, hun mentaliteit, hun ontwikkeling is een gansch andere dan de onze: Russische vluchtelingen in Rotterdam tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) en de Nederlandse idealen voor een fatsoenlijke samenleving. Op te zoeken in de Scriptiebank.

overzicht: