Herdenking Franse luchtheld Georges Guynemer

Monument Guynemer CompiegneOp 11 september 1917 stortte de Franse piloot Georges Guynemer neer in de buurt van Poelkapelle. Geboren op 23 december 1894 trad hij vrijwillig in dienst bij de luchtmacht en voerde in het begin van 1915 verkenningsvluchten uit. Pas later dat jaar werd hij gevechtspiloot en haalde hij de eerste Duitse vliegtuigen neer. Met 53 bevestigde overwinningen staat hij op de tweede plaats in de Franse pikorde van de ridders van de lucht, maar hij was tijdens de Grote Oorlog de eerste in populariteit en is dat feitelijk nog altijd. Er blijft discussie over hoe en door wie hij is neergeschoten. Mede doordat zijn lichaam nooit is teruggevonden kan er vrijelijk worden gespeculeerd met mythevorming tot gevolg. In de ochtend van 11 september steeg hij op in zijn Spad XIII met naast zich een vleugelman. Die zag hem na een duikvlucht op een Duitse tweedekker in een wolkendek verdwijnen. De meest romantische versie is dan ook dat hij naar de hemel is gevlogen. Dat wordt min of meer geïllustreerd met het monument dat in zijn woonplaats Compiègne is neergezet. Guynemer is daar tussen twee engelen geplaatst (zie foto). De meer realistische versie is dat hij na het neerstorten, al dan niet tijdelijk is begraven door de Duitsers en dat de plek daarna zo zwaar door artillerie werd omgeploegd dat er niets meer van hem is overgebleven.

In juli 1923 werd in het centrum van Poelkapelle een monument voor Guynemer onthuld. Midden op een rotonde staat een hoge zuil met daar bovenop een ooievaar. Het symbool van zijn Escadrille des Cigognes. De zuil is voorzien van inscripties met Guynemers dagorder en een lauwerkrans. De tand des tijds deed echter zijn werk en het monument moest nodig eens worden opgeknapt. Die restauratie is deze zomer uitgevoerd. Ter gelegenheid van de honderdjarige herdenking van het neerstorten van Guynemer vindt op 11 september 2017 in Poelkapelle onder meer een vliegshow plaats.

Maar Poelkapelle doet meer. Er is een Guynemerpaviljoen in wording langs de rotonde waarop het monument staat. In het paviljoen komt een replica van ‘Le vieux Charles’. Guynemer noemde al zijn vliegtuigen zo. In het in aanbouw zijnde paviljoen loopt al een tijdelijke tentoonstelling met twee thema’s in het kader van het programma ‘1917- Totale oorlog in Vlaanderen’. Het eerste thema is de ontwikkeling van de luchtmacht in de oorlog. Van het uitvoeren van verkenningsvluchten met camera’s, luchtgevechten om controle over de lucht te krijgen en vijandelijke luchtverkenningen te dwarsbomen, beschieten van de grondtroepen met mitrailleurs tot de constructie van grote vliegtuigen om steden vanuit de lucht te bombarderen. Het tweede thema betreft het zichtbaar maken de rol van de Fransen in de Derde Slag om Ieper. Iets dat nogal is ondergesneeuwd in de geschiedschrijving over het Britse offensief richting Passendale. Het Franse Eerste Leger was met veel artillerie en met enkele escadrilles vliegtuigen naar Vlaanderen gestuurd en opereerde vanaf 31 juli 1917 op de linkervleugel van het Britse leger. En in dat offensief werd op 11 september Guynemer neergehaald. Dat het optreden van een heel Frans leger feitelijk dus alleen wordt herdacht met een monument van een piloot illustreert de bijzondere status van deze luchtheld.

overzicht: