Fotografen Frank Hurley en Ian Alderman

In het In Flanders Field Museum te Ieper loopt tot het einde van het jaar 2017 een tijdelijke tentoonstelling over de fotografen Frank Hurley en Ian Alderman.

Frank Hurley, geboren in 1885, was een beroemde Australische fotograaf die in 1911 deelnam aan een expeditie naar de Zuidpool. In augustus 1917 werd hij door de Australische historicus Charles Bean aangeworven om de oorlogsgeschiedenis van de ANZAC-troepen te illustreren met foto’s. Hurley fotografeerde de verwoestingen in Ieper, de kraters in het landschap, de achter de frontlijn opererende artillerie en de soldatenellende bij de verbandposten. Een fotoselectie is te zien in de expositie in Ieper. Hij en zijn team probeerden zo dicht mogelijk bij het front te komen. Maar hoe nu de vreselijke werkelijkheid van de Derde Slag om Ieper in beeld te brengen?

Het Antwerpse Fotomuseum stelde in 2014 de grote tentoonstelling ‘Shooting Range. Fotografie in de vuurlinie?’ samen over de rol van film en fotografie in de Eerste Wereldoorlog. En dat vraagteken achter het woord vuurlinie zegt al genoeg. Oorlogsfotografen zoals Hurley kwamen niet in de loopgraven wanneer de troepen zich opmaakten voor een aanval om op de vijand af te stormen. Door beelden samen te voegen meende Hurley wel de ‘werkelijkheid’ van een echte infanterieaanval te kunnen laten zien. Zijn meesterwerk was de foto ‘A hop over’ samengesteld uit zelfs twaalf verschillende negatieven (collectie AWM E05988B). Aan een foto van soldaten, die uit een reserveloopgraaf achter het front kwamen, werden onder meer vliegtuigen en granaatontploffingen toegevoegd. Deze werkwijze vond echter geen genade in de ogen van Charles Bean, die een foto als een waarheidsgetrouw document zag en Hurley werd bedankt voor zijn diensten. De uitvergrote spectaculaire foto van 6 bij 4,75 meter was overigens een groot succes op een tentoonstelling in Londen in 1918.

Ian Alderman is een Britse fotograaf die zich honderd jaar na Hurley liet inspireren door het werk van de Dienst voor Opruiming en Vernietiging van Ontploffingstuigen (DOVO) met als basis het bos van Houthulst bij Poelkapelle. Jaarlijks haalt DOVO nog altijd zo’n 150 ton explosieven op. Aldermans fotoproject ‘Recovering the Past’ toont het werk van DOVO, van het ophalen van de explosieven bij de boeren tot de ontmanteling van de gifgasgranaten op hun basis. Hij maakt ook gebruikt van fotomontage maar op zodanige wijze dat er geen sprake is dat de werkelijkheid geweld wordt aangedaan. In de kleurenfoto’s gemaakt van de werkzaamheden van DOVO werden zwart-wit foto’s gemonteerd van Australische soldaten uit de Grote Oorlog. En op die manier brengt hij een ode aan zowel het gevaarlijke werk van DOVO als aan de Australische soldaten.

overzicht: