Verslag van de tiende SSEW Studiedag op 11 mei 2012

Door Eric R.J. Wils

 

Op 11 mei 2012 hield de Stichting in samenwerking met de Erasmus School of History, Culture and Communication (kortweg de Erasmus Universiteit) alweer voor de tiende keer de jaarlijkse Studiedag. Op een afwijkende locatie ditmaal namelijk het Instituut Defensie Leergangen (IDL) in Rijswijk, doordat de Erasmus Universiteit in Rotterdam door verbouwingen niet beschikbaar was. Maar wel weer met prof. dr. Hein Klemann van de Erasmus Universiteit als de vertrouwde tijdstrenge dagvoorzitter van de laatste jaren. Er waren rond de 75 deelnemers op deze door Henk van der Linden weer uitstekend georganiseerde Studiedag.

 

Na een welkomstwoord van de dagvoorzitter en een inleiding door de voorzitter van de Stichting Anton Kruft mocht auteur Bas de Groot zijn vuistdikke boek over de Duitse marine, Van Duitse Bocht tot Scapa Flow. De oorlog ter zee 1914-1918, aanbieden aan Hans Andriessen. Een boek dat weer bijdraagt aan de golf Nederlandse publicaties over de Eerste Wereldoorlog van de laatste jaren.

 

Bas de Groot (links op de foto) biedt zijn boek over de Duitse marine aan Hans Andriessen (midden) aan, terwijl SSEW-voorzitter Anton Kruft geamuseerd toekijkt.

 

Op het programma stonden vijf lezingen die op twee manieren waren in te delen. De twee vertegenwoordigers van de oudere garde hadden het over de aanloop en de oorzaken van de oorlog, terwijl de drie vertegenwoordigers van de  jongere garde aspecten van de Nederlandse betrokkenheid in de oorlog als onderwerp hadden gekozen. Derhalve geen bijdragen over de militaire strijd zelve aan de diverse fronten. Het programma werd onderbroken door een koffiepauze en een lunch.

 

Achtereenvolgens spraken:

(1) Rian van Meeteren over ‘De weg naar Sarajevo’, waarin de Oostenrijks-Hongaarse rol in juli 1914 werd bezien vanuit tien jaar gespannen relaties met Servië. De Oostenrijkers beschouwden Servië al jaren als een ‘schurkenstaat’ waarmee ooit eens moest worden afgerekend. En de besluitvorming in juli 1914 om Servië aan te vallen volgde dan ook logischerwijs uit de gevoerde politiek van de voorafgaande jaren.

(2) Samuël Kruizinga over de Nederlandsche Overzee Trustmaatschappij (NOT). Deze door Nederlandse zakenlieden opgerichte instelling zorgde ervoor dat de handel op gang bleef ondanks de Britse zeeblokkade. De NOT was een bedrijf en de regering kon zich daardoor op haar neutraliteit blijven beroepen. In de NOT waren er spanningen tussen de pro-Britse en pro-Duitse spelers. Kruizinga verweet de Nederlandse premier Cort van der Linden een discutabele rol te hebben gespeeld door de zaken teveel op zijn loop te laten.

(3) Anton Kruft over de Britse beweegredenen om in augustus 1914 in te grijpen en zo van een continentaal Europees conflict een wereldoorlog maakte, doordat het gehele Britse Rijk ging meedoen. Maar was de Britse interventie nu wel nodig geweest om “Brave little Belgium” bij te staan? Volgens Kruft was de Britse staatsveiligheid niet in het geding, maar was de “oorzaak” veel meer gelegen in de economische concurrentie van Duitsland, terwijl de “aanleiding”, de “trigger” om tot interventie over te gaan, een puur partijpolitieke overweging geweest aan de Franse zijde mee te gaan strijden tegen de opkomende wereldmacht Duitsland.

 (4) Laura Almagor over de militairgeneeskundige verzorging in Nederland tijdens de periode dat het Nederlandse leger gemobiliseerd was. Een overzicht werd gegeven van de verschillende afdelingen en hun taken. Naast de Militair Geneeskundige Dienst was er een farmaceutische dienst, waren er militaire tandartsen en werd zelfs psychische zorg gegeven. En ook de dieren werden niet vergeten. Feitelijk teveel werk voor een te kleine overbelaste organisatie, maar er werd wel de nodige praktijkervaring opgedaan.

(5) Tenslotte Harmen Meek over de collectieve herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog in Nederland in het interbellum met als titel ‘Weten wij het nog?’. De lezing was gebaseerd op zijn bekroonde masterscriptie van enkele jaren geleden. In Nederland werd de oorlog wel degelijk herdacht maar op verschillende manieren en met verschillende doelstellingen. De hogere (ex)militairen versus de vredesbeweging die de slogan ‘Nooit meer oorlog’ overnam.

 

Aan het einde van de Studiedag werd aan Harmen Meek het op de Studiedag verschenen deel 24 van de serie De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918 uitgereikt. Uitgeverij Aspekt uit Soesterberg had dit deel weer op tijd voor de Studiedag gereed gemaakt. In deel 24 is zijn artikel ‘Weten wij het nog?’ opgenomen. Ook de bijdrage van Laura Almagor over de militairgeneeskundige verzorging is in deel 24 opgenomen.

De Studiedag werd tenslotte afgesloten met de gebruikelijke informele borrel. De volgende Studiedag zal op vrijdag 9 november 2012 plaatsvinden.

 

SSEW-voorzitter Anton Kruft reikt deel 24 van de serie De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918 uit aan Harmen Meek.

overzicht: