Tijdsbalk met betrekking tot de Eerste Wereldoorlog

Ter ondersteuning voor participanten in SSEW onderwijsprojecten.

Belangrijke jaren en gebeurtenissen in het licht van de Eerste Wereldoorlog.

 

Datum

Gebeurtenis

Betekenis

PERIODE 1807-1914

1807-1814

Napoleontische bezetting van Pruisen en Oostenrijk.

Einde van Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie (962-1806).

Opkomst van Duits nationaliteitsgevoel.

1813

Volkerenslag bij Leipzig.

Ineenstorting Napoleontisch systeem.

1815

Slag bij Waterloo.

Napoleon definitief verslagen

Het Wener Congres: herstel van de politieke toestand van 1792.

1815-1866

Duitse Bond onder Oostenrijks presidium.

Een Bondsdag van 39 leden/staten met 35 vorsten.

1848

Opstanden in Europa.

Inperking van de macht van vorsten via een grondwet; opkomst parlementaire democratie

1862

Otto von Bismarck benoemd tot Kanselier van Pruisen.

Streeft naar Pruisische hegemonie van Duitse Bond al of niet met Oostenrijk.

1864

Duits-Deense oorlog.

Sleeswijk-Holstein onder Pruisisch-Oostenrijks beheer.

1866

Pruisisch-Oostenrijkse oorlog. Oostenrijk verslagen.

Oprichting Noord-Duitse Bond o.l.v. Pruisen.

1867

Dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije (O/H) onder Frans Jozef I.

Noord-Duitse Bond zal zich later verder uitbreiden tot het Duitse Keizerrijk (1871).

1870

Frankrijk verklaart Pruisen de oorlog wegens onmin rond vacante troon van Spanje.

Frankrijk roemloos verslagen; verlies van Elzas-Lotharingen en begin van Franse revanchegedachten.

Vorming van Duits Keizerrijk onder Wilhelm I van Pruisen

1873

Oprichting Driekeizerbond: Duitsland, Rusland en O/H.

Motief Duitsland: isolering Frankrijk en voorkoming van 2-fronten oorlog. Motief Rusland: steun voor vrije doorvaart naar Middellandse Zee. Motief O/H: steun voor Balkanpolitiek.

1878

Tiende Russisch-Turkse oorlog gewonnen door Rusland.

Congres van Berlijn / Bismarck; herschikking door grootmachten van de kaart van Europa; Rusland moet grootste deel veroveringen afstaan; Russische frustratie.

1879

Geheim verbond tussen Duitsland en Oostenrijk/Hongarije.

Voorziet in wederzijdse hulp, in geval van Russische agressie.

1881

Driekeizerbond wordt omgezet in Drievoudig Neutraliteitsverbond.

Wederzijdse posities in de Balkan worden gerespecteerd.

Neutraliteit gewaarborgd in geval van oorlog met een vierde land.

1882

Geheime Tweebond wordt Geheime Driebond, als Italё toetreedt (Triple Aliantie); zie ook 1879.

Defensief verdrag dat Italiё mogelijkheid gaf, tegen de wens in van Frankrijk, haar invloed in Noord Afrika (koloniën) uit te breiden.

1884

Verlenging Drievoudig Neutraliteitsverdrag Duitsland, Rusland en O/H.

Dit ondanks toegenomen spanningen tussen Rusland en O/H vanwege de Balkanpolitiek.

1884/85

Conferentie Berlijn: de verdeling van Afrika.

Belgiё krijgt Kongo; Frankrijk en Engeland reeds gebonden in bestaande gebieden; Duitsland krijgt: Z.W. Afrika, Togoland, Kameroen en Bismarckarchipel.

1887

Rusland verlaat Driekeizerbond (/Neutraliteitsverbond), i.v.m. geschillen met O/H.

Zou mogelijkheid openen voor Frankrijk om met Rusland een verbond aan te gaan (revanchegedachte à 2-frontenoorlog).

1887

Sluiting van geheim “Herverkeringsverdrag” tussen Rusland en Duitsland.

Bismarck bindt Rusland weer opnieuw met Duitsland ter voorkoming van twee-frontenoorlog.

1888

Driekeizersjaar.

Wilhelm I sterft en wordt opgevolgd door Friedrich III en na diens dood ( na 99 dagen) opgevolgd door 29-jarige zoon, Wilhelm II.

1890

Bismarck ontslagen.

Opvolger heft “Herverzekeringsverdag” op, ten einde de relatie met O/H zuiver te houden.

1893

Geheim Frans-Russisch militair verdrag.

Voordeel Rusland: steun in ambitie in de Balkan en openstelling zeestraten naar Middellandse Zee.

Voordeel Frankrijk: bondgenoot i.g.v. oorlog met Duitsland (revanche via 2 frontenoorlog)

1898

Conflict VK en Frankrijk over Soedan en Nijldelta.

Oorlog nog net voorkomen; slechte relatie tussen VK en Frankrijk.

1900

Middellandse Zee verdrag

Frankrijk en Italië erkennen elkaars invloedsferen in resp. Marokko en Tripoli

1902

Geheim verdrag tussen Frankrijk en Italiё.

Italiё verklaart neutraal te blijven in geval van oorlog tussen Frankrijk en Duitsland en als steun daarvoor krijgt het gebieden van O/H in geval van een conflict.

1904

Entente Cordiale tussen Frankrijk en VK, waarmee de koloniale verschillen worden beslecht.

VK krijgt ‘vrije hand’ in Egypte, Frankrijk dat in Marokko; voorts afspraken i.v.m. een mogelijke 2 frontenoorlog met Duitsland (Elzas-Lotharingen).

1905

Rusland verliest oorlog met Japan.

Prestigeverlies van Rusland

Opening naar Middellandse Zee nu des te dringender.

1905/06

Revolutie Rusland.

Muiterij van Russische marine wordt door tsaar Nicolaas II neergeslagen; vreedzame betoging volk bloedig neergeslagen

1906

Conferentie grootmachten in Algeciras om Marokko.

Frankrijk en VK treden samen op tegen Duitsland en O/H;verhoogt internationale spanningen tussen bondgenootschappen.

1907

Conventie tussen VK en Rusland m.b.t. Perzië, Afghanistan en Tibet

Toenadering beide landen, ook met oog op toekomstige militaire samenwerking met Frankrijk

1908

Afspraken tussen VK en Rusland over Russische rol m.b.t. militair conflict met Duitsland; hiermee wordt de Triple Entente bezegelt

Omsingeling als gevreesd door Duitsland is nu een feit; een 2-frontenoorlog met Engelse zeeblokkade is nu haalbaar

1909

Geheim Russische-Italiaans verdrag.

Erkennen elkaars invloedsfeer in de Balkan ten koste van grondgebieden van O/H

(Italiё officieel nog steeds lid van de Triple Alliantie met Duitsland en O/H)

1911

Frankrijk stuurt 20.000 soldaten naar Marokko; Duitsland stuurt oorlogschip Panther ter bescherming van Duitse ingezetenen.

Bijna-oorlog met Duitsland, waarin Frankrijk gesteund wordt door VK; Frankrijk bindt in en ontslaat minister van Buitenlandse Zaken; Duits prestige hersteld.

1912

Geheime marineovereenkomst Frankrijk-Engeland.

Afstemming van plaatsing vlooteenheden: Franse vloot in Middellandse Zee; Britse vloot in Noordzee.

1912

Bespreking Britse minister van Defensie, Haldane, in Berlijn met kanselier, admiraal en keizer m.b.t. beperking van de bewapening tussen beide landen

Besprekingen mislukken vanwege de voorkeur van het VK voor de alliantie met Frankrijk

1914

28 juni

Moord op Aartshertog Franz Ferdinand te Sarajevo.

Op last van Serviё uitgevoerd vanwege de ‘inbeslagname’ door Oostenrijk van Herzegovina in de Balkan.

06 juli

Op verzoek van Oostenrijk verklaart Duitsland O/H te steunen in het nemen van maatregelen tegen Serviё.

Als enige bondgenoot moest Duitsland O/H in dit conflict steunen (omsingeling).

In de geschiedschrijving bekend als de “blanco check”.

14 juli

Ministerraadsvergadering Wenen, waarin besluit genomen werd Serviё aan te pakken.

Langzaam en niet doortastend optreden van Oostenrijks-Hongaarse politiek.

20 juli

Bezoek Franse president Poincaré aan Rusland.

Bevestiging van Franse steun aan Rusland dat Serviё in bescherming neemt.

22 juli

Overhandiging ultimatum aan Serviё.

Met deze zeer late actie heeft O/H het internationaal momentum verloren en is de Duitse keizer gefrustreerd, die een korte, snelle strafexpeditie voor ogen stond.

25 juli

Antwoord Serviё onbevredigend.

Rusland kondigt beperkte mobilisatie af; volgend daarop kondigt ook O/H een beperkte mobilisatie af tegen Servië

26 juli

Verloven Franse soldaten ingetrokken.

Een Russische oorlog met O/H betekent oorlog tussen Duitsland en Rusland, hetgeen de Fransen “verplicht” Rusland te steunen tegen Duitsland.

28 juli

O/H verklaart Serviё de oorlog.

 

29 juli

Beschieting Belgrado door troepen van O/H.

 

30 juli

Rusland kondigt om 18.00 uur Algemene Mobilisatie af, die gericht is tegen O/H en Duitsland

I.v.m. logistiek betekent Algemene Mobilisatie in die tijd een besluit tot oorlog.

31 juli

O/H kondigt om 12.30 uur Algemene Mobilisatie af.

Berlijn kondigt “toestand van dreigend oorlogsgevaar” aan en zendt Russen een ultimatum om binnen 12 uur de Algemene Mobilisatie in te trekken, waarop niet wordt gereageerd.

01 aug.

Duitsland verklaart Rusland de oorlog.

Algemene Mobilisatie afgekondigd door Frankrijk (15.30 uur).

Algemene Mobilisatie afgekondigd door Duitsland (17.00 uur).

Italiё en Bulgarije verklaren neutraliteit.

02 aug.

Duitsland en Turkije sluiten. Samenwerkingsverbond. Duitse troepen trekken Luxemburg binnen. Berlijn verlangt vrije doortocht door Belgiё.

Engeland mobiliseert oorlogsvloot.

03 aug.

Belgiё weigert vrije doortocht.

 

04 aug.

Overeenkomstig het Von Schlieffenplan trekken Duitse troepen Belgiё binnen.

Engeland verklaart de oorlog aan Duitsland vanwege schending van “Belgische neutraliteit”, waardoor continentaal conflict een wereldoorlog wordt.

06 aug.

O/H verklaart Rusland de oorlog.

 

11 aug.

Frankrijk verklaart O/H de oorlog.

Dit ter ondersteuning van Rusland (Triple Entente).

12 aug.

Landing van 100.000 Britse troepen in Frankrijk.

 

15 aug.

Russische troepen marcheren Oost Pruisen binnen.

Zeer snelle mobilisatie van de Russen, waardoor een deel van de Duitse legermacht van het Westfront naar het Oostfront werd gedirigeerd.

16 aug.

Duits leger boekt over geheel front 80 tot 100 km terreinwinst.

 

17-21 aug.

Serviёrs stuiten opmars van O/H legers.

 

19-20 aug.

Russen boeken belangrijke overwinning op Duitsers in Pruisen.

Vanwege het wegtrekken van Duitse eenheden van het Westfront naar het Oostfront is kans op een snelle capitulatie van Frankrijk verkeken.

20-21 aug.

Britten arriveren in Mons en raken slaags met Duits leger.

 

22 aug.

Begin Frans-Britse terugtocht op Parijs.

 

23 aug.

Het met Engeland verbonden Japan verklaart Duitsland en O/H de oorlog.

Japan is uit op Duitse bezittingen in China.

26-31 aug.

Slag bij Tannenberg.

Verpletterende nederlaag van Russen aan het Oostfront; Von Hindenburg en Ludendorff volkshelden.

05 sept.

Duitse rechterflank nadert Parijs op 50 km.

 

05-09 sept.

Slag aan de Marne.

Aan beide zijden 250.000 doden; Duitse opmars gestaakt.

07 sept.

Britse en Franse troepen vallen Kameroen binnen.

Het begin van vijandelijkheden in Afrikaanse koloniën.

09 sept.

Vesting Antwerpen capituleert.

 

11 okt.

Impasse aan langgerekt Westelijk Front.

Wedren naar de Noordzeekust.

20 okt. tot 22 nov.

Eerste slag bij Ieper.

Beide zijden houden stand.

Begin statische oorlog (loopgraven).

29 okt.

Turkije verklaart Rusland en Frankrijk de oorlog.

Turkije is uit op verdediging van haar zeestraten naar de Middellandse Zee, waar Rusland op aast.

01 nov.

Voor de kust van Chili brengt Duitse marine een vernietigende slag toe aan de Britse marine.

Vijandelijkheden tussen Britse en Duitse vloten in Zuid Amerika.

04-05 nov.

Rusland, Serviё, Uk en Frankrijk verklaren oorlog aan Turkije.

 

08 dec.

Vernietigende zeeslag bij Falklands waarbij Britten 4 Duits kruisers en 2 tenders tot zinken brengen.

 

14 dec.

Geallieerden voeren over een breed front tussen Nieuwpoort en Verdun druk op.

Offensief levert niets op.

1915

20 jan.

Eerste bombardement Duitse Zeppelins op Britse havens.

 

31 jan.

Eerste Duitse gifgasaanval op grote schaal aan Oostfront.

Slag bij het Poolse dorp Bolimów.

2-3 feb.

Turkse aanval op Suezkanaal.

Beoogt ontregeling van bevoorrading Geallieerden uit Verre Oosten.

10 feb.

Russische nederlaag bij Mazurische meren.

Duitse troepen hebben groot overwicht aan het Oostfront.

18 feb.

Duitsland kondigt de onbeperkte onderzeebootoorlog aan en neemt afstand van de ‘cruiser rules’.

Blokkade Duitse duikboten van Britse havens en torpedering van alle koopvaardijschepen die zich in de oorlogszone bevinden.

19 feb.

Aanval van Franse en Britse troepen op Dardanellen (Gallipoli).

Van belang vanwege aanvoer van wapens aan Rusland.

Aanval wordt volslagen mislukking.

24 april

Aanvang Turkse genocide op Armeense bevolking wegens (vermeende) steun aan Russen.

 

22 april tot 25 mei

Tweede slag bij Ieper, waarbij ook chloorgas wordt gebruikt.

Verliezen van geallieerden 70.000; aan Duitse zijde 100.000.

26 april

Italiё krijgt in het geheim grondgebieden aangeboden, indien het tot de geallieerden toetreedt, hetgeen op 23 mei officieel plaatsvindt.

Als lid van de Triple Alliantie (met Duitsland en O/H) had Italië neutraliteit betracht bij het uitbreken van de oorlog; officieus was het al aan de kant van de geallieerden toegetreden gezien het geheim verdrag met Frankrijk.

Italië had van het begin af sterke belangstelling voor gebieden die in Oostenrijkse handen waren.

01 mei

Begin van campagne van Duits-Oostenrijkse legermacht aan het uiterste zuidpunt van het Oostfront.

Oostenrijks leger was onvoldoende opgewassen tegen Russische legers, waardoor Duitse troepen, ingezet moesten worden.

07 mei

Duitse onderzeeboot brengt passagiersschip Lusitania, dat ook oorlogsmaterieel vervoerde, tot zinken.

Dit zet vooral in het neutrale Amerika kwaad bloed, omdat ook 128 Amerikanen daarbij om het leven kwamen. Duitsland belooft onder voorwaarden de onderzeebootoorlog te beëindigen.

26 mei

Minister van Marine, Winston Churchill, wordt ontslagen.

Ontslagen vanwege debacle van de landing bij Gallipoli (Dardanellen).

23 juni tot 07 juli

Eerste van 12 veldslagen langs de rivier Isonzo tussen Italiaanse en Oostenrijkse legers (Zuidfront).

 

29 sep.

Eerste Britse gifgasaanval bij Loos aan het Westfront.

 

06 okt.

Bulgarije sluit zich aan bij Centralen en valt Serviё binnen.

 

1916

08 jan.

Dienstplicht ingevoerd in Groot Brittannië.

Tot dan toe bestond het leger uit vrijwilligers.

21 feb. tot 18 dec.

Slag bij Verdun.

Doel van Duits offensief was “doodbloeden” van Franse legers.

Meer dan 300.000 Franse en Duitse soldaten laten het leven.

25 feb.

Duitsers veroveren fort Douamont bij Verdun.

Onderdeel van Frans prestigieus verdedigingswerk rondom Verdun.

09 maart

Duitsland verklaart Portugal de oorlog.

 

24 april

Paasopstand in Ierland.

Ieren zien hun kans schoon en revolten tegen Britse overheersing.

31 mei tot 1 juni

Zeeslag bij Jutland tussen Duitse en Engelse bodems.

Tactische overwinning van Duitsers op Engelsen, echter geen strategische overwinning, daar Britten de Noordzee blijven beheersen.

04 juni

Brusilov offensief.

Russisch generaal ontketent offensief tegen Centralen en is initieel spectaculair succesvol; rond september wordt offensief aan het Oostfront tot staan gebracht.

01 juli tot 18 nov.

Slag bij de Somme.

90 Geallieerde divisies ingezet tegen 60 Duitse. Op eerste dag verliezen Britten 60.000 man; in totaal ca 1 miljoen slachtoffers.

11 juli

Duits offensief bij Verdun dooft uit.

Nu weer een defensieve oorlogstoestand.

27 aug.

Roemenië verklaart oorlog aan Duitsland en O/H.

Roemeniё wordt daarop door Duitsland verslagen.

28 aug.

Italië verklaart Duitsland de oorlog.

Opportunisme drijft Italië in geallieerd kamp.

20 sep.

Duitse tegenaanval aan de Somme.

Mislukte poging doorbraak te forceren.

07 nov.

Presidentsverkiezingen in de VS.

Woodrow Wilson herkozen als president onder de leus Amerika buiten de oorlog te houden.

21 nov.

Keizer Frans-Jozef (O/H) overlijdt en wordt opgevolgd door Karel I.

 

23 nov.

Griekenland verklaart oorlog aan Duitsland en Bulgarije.

 

06 dec.

Einde Roemeense campagne tegen Duitsland.

Totale militaire vernietiging en bezetting van Boekarest door Centralen.

07 dec.

Lloyd George volgt Asquith op als premier van Groot Brittannië.

Lloyd George leidt nu met succes het oorlogskabinet.

vanaf dec.

Voedseltekorten in Duitsland nemen ernstige vormen aan.

Dit wordt een belangrijk element in de overweging tot hervatting van de onbeperkte duikbotenoorlog over te gaan.

15 dec.

Frans terreinverlies bij Verdun geheel heroverd.

 

30 dec.

Duitsland doet via bemiddeling van Wilson een vredesvoorstel; geeft blijk van bereidheid tot medewerking van een vredesconferentie.

De eisen van de Geallieerden aan de Centralen om tot een conferentie te komen zijn zo groot dat dit in feite een afwijzing van het voorstel inhoudt.

1917

16 jan.

Duitsland zoekt opzichtige militaire steun bij Mexico.

Het beruchte gedecodeerde Zimmermann telegram zet zeer kwaad bloed in de VS.

01 febr.

Duitsland meldt de VS dat onbeperkte duikbotenoorlog wordt hervat.

Dit was reactie op het bewapenen van m.n. Britse handelsschepen, zodat de “Cruiser Rules” niet konden worden toegepast, zonder dat Duitse duikboten zelf gevaar liepen.

27 febr.

Uitbreken van februari revolutie in St. Petersburg.

Stichting van plaatselijke arbeidsraden (Sovjets) met Centraal uitvoerend Comité.

14 maart

Duitse terugtocht in het Westen.

Terugtrekking achter de geprepareerde Hindenburglinie; Duitse troepen nog steeds op Belgisch en Frans grondgebied.

15 maart

Aftreden tsaar Nicolaas II.

De “Voorlopige Regering” zet de oorlog door tegen Duitsland.

24 maart

Keizer Karel I (O/H) doet poging tot vredesonderhandelingen met Geallieerden.

 

03 april

Lenin keert met behulp van Duitsland uit ballingschap terug in Rusland.

Wil snel einde aan de oorlog met Duitsland maken, teneinde in Rusland zaken op orde te stellen.

06 april

Oorlogsverklaring VS aan Duitsland.

Officiële redenen zijn het hervatten van de onbeperkte duikbotenoorlog en het Zimmermann telegram om Mexico bij de oorlog te betrekken.

16 april

Zware Franse verliezen bij mislukte aanval op de straatweg Chemin des Dames.

Dit ontketent muiterij aan Franse zijde.

15 juni

Pétain vervangt Nivelle als Frans opperbevelhebber.

 

01 juli

Brusilov opent nieuw groot offensief in Galiciё.

Krijgt daarbij steun van de nieuwe Russische regering; offensief loopt vast.

17 juli tot 18 aug.

Derde Slag bij Ieper vangt aan bij Passchendaele.

Geallieerden boeken 8 km terreinwinst en verliezen daarbij 250.000 manschappen.

03 juli

Eerste Amerikaanse divisie arriveert in Frankrijk.

 

20 aug. tot 15 dec.

Tweede slag bij Verdun.

Enkele sleutelposities langs de Maas vallen in Geallieerde handen.

24 okt.

Slag bij Caporetto aan Zuidelijk Front.

Italiaanse linie breekt.

26 okt.

Oorlogsverklaring Brazilië aan Duitsland.

 

04 nov.

Franse en Britse troepen stutten Italiaanse linie bij Caporetto.

Dit voorkomt totale ineenstorting van het Italiaans leger.

06/07 nov.

Start Russische Revolutie.

Bolsjewieken aan de macht.

20 nov.

Grootscheepse Britse tankoperatie bij Cambrai.

Initieel succesvol, de operatie werd een teleurstelling; 10 dagen later was al het veroverd terrein weer in Duitse handen.

07 dec.

Oorlogsverklaring VS aan Oostenrijk-Hongarije.

 

15 dec.

Staakt het vuren aan het Oostfront.

Lenin streeft naar vrede ten einde de communistische revolutie te laten slagen.

1918

18 feb.

Vredesonderhandelingen tussen Rusland en Duitsland mislukken.

Strijd aan Oostfront wordt hervat en Duitsers rukken op tot 160 km van Petersburg.

03 maart

Vrede van Brest-Litovsk tussen Rusland en Duitsland.

Zeer nadelige vrede voor de Russen; 60 Duitse divisies komen vrij voort actie elders (vnl. Westfront).

21 maart

Start Duits offensievenreeks “Kaiserslacht”.

Voorjaarsoffensieven hebben de bedoeling een overwinning te forceren, nu dat Amerikaanse troepen nog niet in grote getale zijn gearriveerd.

28 maart

Offensief bij Arras afgeslagen.

 

05 april

Maximale terreinwinst Duits lenteoffensief.

Duitse legers rukken 64 km op.

09 april

Start succesvol offensief aan het front van de IJzer.

 

14 april

Ferdinand Foch wordt coördinerend bevelhebber van alle geallieerde troepen.

Voor het eerst worden nu alle geallieerde legers onder één commando geplaatst.

15 juni

Laatste Oostenrijkse offensief aan het Zuidfront tegen Italië.

Gezamenlijke verliezen 100.000 man.

juni/juli

Brede en diepe doorbraken van Duitse legers bij Amiens en aan de Marne tot staan gebracht.

Duitse legers rukken op tot ca 70 km voor Parijs.

16 juli

Tsaar Nicolaas II en familie in Jekaterinburg vermoord.

 

02 aug.

Britse en Franse troepen landen in Archangel.

Poging tot omverwerping van Bolsjewieken.

08 aug.

Geallieerd offensief bij Amiens met inzet van 400 tanks.

Enige terreinwinst wordt gemaakt en Duitsers trekken zich terug op sterkere defensieve posities; voor de Duitse troepen wordt duidelijk dat de oorlog niet meer gewonnen kon worden (“De Zwarte Dag”).

12 sep.

Amerikaanse troepen veroveren de Duitse saillant aan de Maas bij St. Mihiel.

Amerikaanse troepenmacht begint allengs sterker te worden .

29 sep.

De Hindenburglinie bezwijkt.

Begin Duitse terugtocht over de gehele Belgisch-Franse frontlijn; Ludendorff vraagt om vredesbesprekingen.

1 tot 2 okt.

Britten en Arabieren nemen Damascus in.

Strijdend tegen het Turkse Rijk als bondgenoot van Duitsland.

03-04 okt.

Wapenstilstand aanbod van Duitse regering aan Wilson.

Dit op basis van de z.g. eerder gepubliceerde “14 punten van Wilson”; daarop volgen aanvullende nota’s van Wilson op 8, 14 en 23 okt. met steeds meer eisen.

07 okt.

Franse mariniers nemen Beiroet in.

Strijdend tegen het Turkse Rijk als bondgenoot van Duitsland.

29 okt.

Muiterij op de Duitse vloot in Wilhelmshafen.

De revolutie in Duitsland breidt zich verder uit met revoluties in München (7 nov.) en Berlijn (9 nov.).

08-11 nov.

Wapenstilstandsbesprekingen.

Aan Geallieerde zijde Foch en aan Duitse zijde Erzberger. Van onderhandelen is geen sprake; Geallieerde eisen moeten worden aanvaard.

09 nov.

Troonafstand Wilhelm II wordt zonder zijn instemming door de kanselier, Prins Max, gemeld.

De Republiek Duitsland wordt uitgeroepen door Philip Scheidemann.

10 nov.

Wilhelm II vlucht naar Nederland en doet op 26 november officieel afstand als keizer en koning van Pruisen.

Neutrale Nederlandse regering verleent asiel.

11 nov.

Wapenstilstand getekend in Compiègne.

Britse blokkade van Duitsland blijft gehandhaafd, hetgeen ernstige hongersnood met veel slachtoffers in Duitsland veroorzaakt.

1919

Januari

Spartacusopstand.

De communistische leiders Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht worden vermoord.

1919-1933

Republiek van Weimar.

Tot 1925 Fridrich Ebert Rijkspresident en Phillip Scheidemann kanselier.

18 jan.

Opening van de vredesconferentie in Spiegelzaal te Versailles.

Bijeen zijn 70 gedelegeerden van 27 overwinnende staten onder presidium van Clemenceau; de vier groten (VS, VK, Frankrijk en Italië) houden apart overleg.

07 mei

Vredesvoorwaarden worden overhandigd aan Duitse delegatie.

Onderhandelingen –zoals overeengekomen in het 14 punten programma van Wilson– worden door Geallieerden niet toegestaan.

16 juni

Geallieerden eisen ondertekening.

Onder dreigend gevaar van het oprukken van Geallieerde troepen in Duitsland, geeft de Duitse Nationale Vergadering -onder protest- opdracht tot ondertekening.

28 juni

Ondertekening van het verdrag van Versailles (door Duitsland onder protest).

Totaal 440 artikelen:

Deel I: over Volkenbondhandvest;

Deel II en III: over vaststelling nieuwe grenzen;

Deel IV en V: over het afstand doen van Duitse rechten in buitenland inclusief koloniën;

Deel VI: over krijgsgevangenen;

Deel VII: over uitlevering van oorlogsmisdadigers, waaronder Wilhelm II (hetgeen door NL wordt geweigerd);

Deel VIII: over fundering van herstelbetalingen en vaststelling van de schuldvraag;

Deel IX tot XIV: over bepalingen van economie, financiën, luchtvaart, rivierscheepvaart, enz.

HET INTERBELLUM EN DE JAREN TOT AAN DE EENWORDING VAN DUITSLAND

1920

Volkenbond begint werkzaamheden.

Alhoewel de oprichting een Amerikaans initiatief is, wordt het geen lid.

1920

Economische crisis.

VS weigeren de Franse en Britse oorlogsschuld kwijt te schelden.

1921

Conferentie in Parijs.

Wederopbouwschuld van Duitsland wordt vastgesteld op 269 miljard goudmark te betalen in 42 jaar.

1921

Conferentie in Londen.

Britse regering verwerpt Duitse tegenvoorstellen m.b.t. de hoogte van de herstelbetalingen.

1921

Ultimatum Londen.

Geëist wordt dat Duitsland het vredesverdrag geheel nakomt.

1922

Tweede conferentie in Londen.

Nieuwe voorstellen van Duitsland worden wederom verworpen.

1922

Begin van inflatie in Duitsland.

De kanselier moet aftreden vanwege het mislukken van de besprekingen omtrent de herstelbetalingen.

1923

Fransen bezetten het Ruhrgebied.

Dit als reactie op het niet leveren van steenkool door Duitsland, zoals volgens het verdrag is overeengekomen.

1923

Mislukte putsch van Hitler en Ludendorff.

Nationaal socialistische beweging komt op gang.

1923

Stabilisering van de mark.

Eén Amerikaans dollar had waarde bereikt van 4.2 biljoen papieren marken; sanering gelukt.

1924

Dawesplan (VS) als regeling voor de herstelbetalingen van Duitsland.

Dit houdt een herstructurering in van de herstelbetalingen; tevens krijgt Duitland een lening van de VS van 800 miljoen mark.

1925-1934

Von Hindenburg president van de Republiek Duitsland.

 

1925

Conferentie van Locarno.

Draagt bij tot ontspanning van de internationale situatie. Het gaat dan over onderwerpen als: Veiligheidspact, Arbitrage Duitsland-Belgie, Arbitrage Duitsland-Frankrijk, Arbitrage Duitsland –Polen, Arbitrage Duitsland-Tjecho-Slowakije.

1928

Rijkscommissie Duitsland tegen het Youngplan (zie 1930); val van de koersen op Wall street.

Binnenlands overleg vindt plaats met o.a. Hitler; de economische crisis breekt uit.

1929

Voorstel aan Volkenbond tot stichting van een VS van Europa.

Wordt afgewezen.

1930

Youngplan, als acceptatie van het Dawesplan.

Duitsland moet in 59 jaar (tot 1988) een bedrag betalen van 34,5 miljard goudmark. Deze regeling is niet meer van belang vanwege het uitbreken van de economische crisis.

1932

Conferentie van Lausanne; definitieve oplossing van de herstelbetalingen; Duitsland doet een slotbetaling van 3 miljard goudmark.

Volgens Duitse berekening is in totaal aan 53 miljard goudmark aan herstelbetalingen betaald; volgens geallieerde berekening slechts 20 miljard.

1933

Hitler vormt regering en wordt op 30 januari door Rijkspresident Von Hindenburg beëdigd.

04 feb.: Constitutionele grondrechten worden opgeheven;

21 mrt.: Parlement wordt uitgeschakeld

Sinds mei: liquidatie en ontbinding van partijen en vakverenigingen.

1933

Duitsland treedt uit Volkenbond.

 

1938

Anschluss Oostenrijk bij Duitsland.

 

1938

Duits-Brits overleg in München.

Hitler, Mussolinie, Chamberlain, Daladier; aan Duitsland wordt de inlijving van Sudetenland toegestaan.

1939

Duits-Sovjet-Russisch “niet- aanvalsverdrag” wordt getekend.

Opmaat tot de verdeling van Polen tussen Rusland en Duitsland.

1939

Polen wordt door Duitse en Russische troepen bezet.

VK verklaart Duitsland de oorlog.

1940-1945

Tweede Wereld Oorlog.

12 miljoen burgers gedood.

Holocaust 6 miljoen joden en zigeuners vermoord.

20 miljoen soldaten gedood.

1945-1989

Opdeling van Duitsland en Berlijn in Oost (Communistisch) en West (Geallieerden).

West-Duitsland sinds 1965 medeoprichter en lid van de Europese Unie.

1989

Val van Communisme in Rusland, Oost- en Centraal Europa.

Landen in Centraal- en Oost-Europa verzelfstandigen en worden geleidelijk aan opgenomen in de Europese Unie.

1991

Eenwording van Oost- en West-Duitsland.

Geheel Duitsland lid ven de Europese Unie.

overzicht: