Studiedag Eerste Wereldoorlog Vrijdag 28 mei 2010

 

 

Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog

&

Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam

 

STUDIEDAG EERSTE WERELDOORLOG VRIJDAG 28 MEI 2010

 

 

Tokyo-zaal (M-gebouw) van de Erasmus Universiteit, Burgermeester Oudlaan 50, 3062 PA Rotterdam

Aanvang 10:10 (inschrijven vanaf 08.30 uur)

De studiedag wordt georganiseerd door de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog in samenwerking met de Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Aan het eind van deze studiedag zullen de delen 20 en 21 van het jaarboek van de stichting ‘De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918’ worden aangeboden aan Prof. dr. W. Klinkert

De studiedag zal worden afgesloten met een borrel in ‘De Etage’ (eerste verdieping van het L-gebouw)

 

PROGRAMMA STUDIEDAG 28 MEI 2010

08.30 – 10.10 uur Ontvangst en inschrijving, kopje koffie/thee.

10.10 – 10.15 uur Welkomstwoord door dagvoorzitter, Prof. dr. H.A.M. Klemann.

10.15 – 10.25 uur Inleiding door H. Andriessen, voorzitter Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog.

10.25 – 11.10 uur Lezing Dr. R. Blom. De Eerste Wereldoorlog en de sociaal-democratie in Nederland.

11.10 – 11.55 uur Lezing Ir. E. Wils, De beschieting van Parijs tijdens de Kaiserschlacht.

11.55 – 12.10 uur Koffiepauze

12.10 – 12.55 uur Lezing D. Buyze. De deportatie van Belgische burgers door de Duitse bezetters tijdens de Eerste Wereldoorlog.

 

12.55 – 13.55 uur Lunch in het L-gebouw (voor eigen rekening)

 

14.00 – 14.45 uur Lezing H. Kruitwagen, De strijd in Polen en Galicië, Generaal Mackensen, een  gedistingeerde IJzervreter.

14.45 – 15.30 uur Lezing Prof. dr. W. Klinkert: Voorbereiding op de volgende oorlog; vijandbeelden en oorlogsscenario’s.

15.30 – 15.45 uur Koffiepauze

15.45 – 16.30 uur Lezing Drs. R. de Winter: Manfred von Richthofen, de Rode Baron, een zoekende held? nieuw licht op de beweerde heldenstatus.

16.30 – 16.45 uur Uitreiking scriptieprijs 2010 door Prof. dr. H.A.M. Klemann 

16.45 uur: Uitreiking deel 20 en 21 van het jaarboek van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog aan Prof. dr. W. Klinkert

 

De studiedag zal worden afgesloten met een borrel in ‘De Etage’ (eerste verdieping van het L-gebouw)

 

KORTE INHOUD LEZINGEN

 

Dr. R. Blom

De Eerste Wereldoorlog en de sociaaldemocratie in Nederland. Over nationale verdediging in een imperialistisch tijdvak en de politieke consequenties voor de socialistische beweging.

Samenvatting: De Wereldoorlog plaatste de internationale socialistische beweging voor belangrijke vraagstukken. Wel of geen ondersteuning van de oorlogs- of verdedigingsinspanningen van het eigen nationale establishment? Hoe kon de vrede zo snel mogelijk hersteld worden? Was er sprake van een gerechtvaardigde oorlog of moesten alle gewapende conflicten vanuit een antimilitaristisch standpunt afgewezen worden? De toen nog nominaal marxistische sociaaldemocratische beweging zag zich ook in ons land, dat wel mobiliseerde maar neutraal bleef, gesteld voor deze problemen. De geestelijke vader van de Nederlandse sociaaldemocratie, Frank van der Goes, trachtte hier samen met enkele andere intellectuele kopstukken uit de socialistische beweging zoals Henriette Roland Holst, Pieter Jelles Troelstra, Piet Wiedijk, Anton Pannekoek en Herman Gorter, antwoorden op te formuleren.

Kort CV: dr. R.L. (Ron) Blom (1963) studeerde van 1982 tot 1985 Arbeidsverhoudingen aan de Haagse Sociale Academie. Hij rondde deze opleiding af met een scriptie over migranten in het Nederlandse leger. Gedurende zijn diensttijd was hij bestuurder van de Vereniging Van Dienstplichtige Militairen. Vanaf 1987 was hij werkzaam bij de Jongerenbeweging FNV. Vanaf 2000 is hij bij het Stadsarchief Amsterdam verantwoordelijk voor acquisitie. In 2004 verdedigde hij zijn proefschrift ‘Niet voor God en niet voor het Vaderland. Linkse soldaten, matrozen en hun organisaties tijdens de mobilisatie van ’14-‘18’. Hiernaast publiceerde hij ‘Racisme en militarisme. Zwarte soldaten in blanke legers’; ‘De oude Socialistische Partij van Harm Kolthek. Ontstaan, opkomst en ondergang van een ‘libertair-socialistische partij’(1918-1928)’ en artikelen in tijdschriften en boeken als ‘Jaarboek Amstelodamum’; ‘Jaarboek Hengelo’; ‘Spanning’; ‘Wankel Evenwicht. Neutraal Nederland en de Eerste Wereldoorlog’; ‘De Grote Oorlog. Kroniek 1914-1918’ en ‘Socialisten. Mensen achter de idealen’. Hij bereidt een biografie voor van Frank van der Goes

 

Ir. E. Wils

Parijs onder vuur in 1918

Samenvatting: Op 21 maart 1918 barstte het Duitse voorjaarsoffensief los, bekend geworden als de Kaiserschlacht, om de oorlog aan het Westelijk Front nu eindelijk eens zegevierend te gaan beslissen. Twee dagen later werd in de vroege ochtend Parijs opgeschrikt door het neerkomen van granaten op de stad. Hadden die gebeurtenissen een verband? Wat hadden die ingenieurs van de Duitse wapenfabrikant Krupp nu weer bedacht om de Franse bevolking te belagen? En wat beoogde de Duitse legerleiding met dit bombardement op een stad die ver van de frontlinie lag te bereiken? In de lezing zal de ontwikkeling besproken worden van een monsterkanon, in Frankrijk bekend als La Grosse Bertha, dat Parijs enkele maanden in 1918 onder vuur nam. Tevens zal ingegaan worden op de vraag of door de inzet van dit monsterkanon de manier van oorlogvoeren weer verder escaleerde.

Kort CV: Ir. Eric R.J. Wils (1946) studeerde in 1970 af als chemicus aan de Technische Universiteit in Delft. Kort daarna trad hij in dienst van TNO tot medio 2005. In de periode 1993-2005 was hij technisch adviseur van de Nederlandse delegatie bij de OPCW (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons). Momenteel vervult hij activiteiten voor de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog en publiceerde in de serie De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918 en op websites.

 

D. Buyze

Belgische gedeporteerde burgers tijdens WO I

Samenvatting: In de lezing “Belgische gedeporteerde burgers tijdens WO I “ wordt het verhaal verteld van een Vlaamse boerenknecht die vanuit het Franse Rijsel door de Duitsers als “zivilarbeiter” gedeporteerd wordt en die twee jaar achter de Duitse frontlinies in Noord-Frankrijk slavenarbeid moet verrichten. Het is een verhaal “in de marge” van WO I, een verhaal van onmenselijk lijden en honger; een verhaal dat geldt voor 100000-den Vlamingen, Walen, Noord-Fransen, Russen, Roemenen…Een verhaal dat totnogtoe al te weinig gekend is; …al te weinig verteld werd…

Kort CV: Donald Buyze werd in 1955 geboren te Geluveld (bij Ieper), een dorp dat totaal verwoest werd tijdens WO I. Hij groeide op te midden van relicten van deze oorlog en ook met de verhalen van zijn opa, Victor Perneel die tijdens WO I als “zivilarbeiter” gedeporteerd werd en tewerkgesteld werd in Noord-Frankrijk. Over dit onderwerp doet Donald momenteel intensief research. Buyze is docent “niet-confessionele zedenleer”. (humanistische vorming)..Het Memorial Museum Passchendaele 1917 klopt vaak bij hem aan om zijn knowhow ten dienste te stellen (presentaties, films…).

 

Hr. H. Kruitwagen

Mackensen, een gedistingeerde IJzervreter

Samenvatting: In de lezing ‘Mackensen, een gedistingeerde ijzervreter’ wordt de carrière van de veldmaarschalk belicht. Zwaartepunt van de lezing ligt op de strijd in Polen en Galicië. Bovendien wordt aandacht geschonken aan zijn commandovoering over legers bestaande uit onderdelen van diverse nationaliteiten.

Kort CV: Henk Kruitwagen is een amateur historicus die zich sinds 1970 bezighoud met 2 verschillende , elkaar soms overlappende onderwerpen, de Groote Oorlog en de klassieke Jazz. Binnen dat kader heeft hij reeds 2 presentaties voor het SSEW gehouden,”De zwarte Glenn Miller van de Groote Oorlog”, over James Reese Europe, leider van de band van het 369e Regiment Infanterie uit Harlem, New York en „Oorlogshits”, die daadwerkelijk gespeeld werden door een voor dat doel opgericht projectorkest, „The Sophisticated Whizz-Bangs”. Sinds 15 jaar is hij lid van de Western Front Association Nederland en heeft zich in die periode gespecialiseerd op de zuidoostelijke en zuidelijke Europese fronten.

De gang van zaken aan het zuidoostelijke front heeft hij samengevat in een drietal projecten, die ieder vanuit een verschillend perspectief, Duits(Mackensen), Russisch (Brussilov) en Oostenrijks-Hongaars (Conrad), de ontwikkelingen volgen.

 

Prof. dr. W. Klinkert

Voorbereiding op de volgende oorlog

Samenvatting: Met een einde van de strijd in 1918 brak een periode van grote onzekerheid aan over toekomstige oorlogvoering. Velen verlangden ontwapening en kozen voor het pacifisme, maar dit was voor Nederlandse militairen een onmogelijke keuze. In jaren van onrust en bezuinigingen moesten zij de lessen van de oorlog evalueren en in openbaar debat verdedigen wat het nut van de krijgsmacht nog was en hoe Nederland aan zijn militaire inspanningen vorm moest geven. Welke vijandbeelden en oorlogsscenario’s waren relevant, welke moderne wapens moest Nederland aanschaffen en met welke argumenten van maatschappelijk nut kon het bestaan van een krijgsmacht nog gerechtvaardigd worden? De officieren schuwden dit debat niet.

Kort CV: Prof. dr. Wim Klinkert is universitair hoofddocent militaire geschiedenis sectie Militaire Geschiedenis en Algemene Strategie aan de Nederlandse Defensie Academie te Breda en Hoogleraar Militaire Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef enkele boeken en publiceerde eerder in “De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918”.

 

Drs. R. de Winter

De Rode Baron nog altijd in de schijnwerpers.

Samenvatting: De meest succesvolle jachtvlieger uit de Eerste Wereldoorlog, Manfred von Richthofen, mocht al tijdens zijn korte leven rekenen op een enorme publieke belangstelling. De Duitse luchtaas die voor zijn eigen onfortuinlijke einde in april 1918 tachtig tegenstanders neerhaalde, publiceerde in 1917 zijn autobiografie Der rote Kampfflieger. Zijn verhaal werd niet alleen in Duitsland een bestseller, maar vond ook bij zijn geallieerde opponenten gretig aftrek. Tot voor enige jaren waren het voornamelijk Angelsaksische onderzoekers die zich verdiepten in het leven van de charismatische vlieger, aan wie allerlei ridderlijke eigenschappen werden toegeschreven. Daarin is nu verandering gekomen. Niet alleen publiceerde Joachim Castan als eerste Duitse historicus met Der Rote Baron een integrale levensbeschrijving van Von Richthofen, ook verscheen in 2008 een groots opgezette Duitse speelfilm waarin regisseur Nikolai Müllerschön Von Richthofen portretteert als een zoekende Duitse held, die een steeds grotere afkeer krijgt van het krijgsgeweld. Wie was Manfred von Richthofen werkelijk en in hoeverre kantelt het beeld dat sedert 1917 van hem is overgeleverd?

Kort CV: Drs. Rolf de Winter (1962) studeerde maatschappijgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Na vervulling van zijn militaire dienstplicht trad hij als wetenschappelijk medewerker in dienst van de Sectie Luchtmachthistorie van de Koninklijke Luchtmacht. Van 2000 tot en met 2005 vervulde hij de functie van Hoofd Sectie Luchtmachthistorie. Sinds de samensmelting van de historische diensten van de verschillende krijgsmachtdelen tot het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) is hij verbonden aan dit instituut. In het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Militaire Historie Mars et Historia bekleedt hij de functie van vicevoorzitter. De Winter heeft zich gespecialiseerd in de geschiedenis van de Koninklijke Luchtmacht (KLu) en zette daarover een aantal publicaties op zijn naam. Naast een monografie over een van de grondleggers van de Nederlandse luchtstrijdkrachten, publiceerde hij onder meer over de luchtmachtorganisatie, de luchtoorlog 1940 – 1945 en de inzet van de KLu boven voormalig Joegoslavië.

 

Inschrijven

U kunt voor deze zeer interessante studiedag inschrijven door overmaking van € 30 (studenten met opgave studienummer € 15,00) onder vermelding van ‘Studiedag 2010’ met uw naam en adres, op rekening 336468210 (Rabobank Akersloot) van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog.

Betaling aan de zaal is niet mogelijk.

Gezien de te verwachte grote belangstelling voor deze studiedag adviseren wij u de deelnamesom zo snel mogelijk over te maken. . Mocht er van overboeking sprake zijn dan zullen wij het bedrag op uw rekening terugstorten en u ter zake informeren.

 

Voor meer inlichtingen kunt u terecht bij;

Per e-mail; 170137@quicknet.nl of tcmclaassen@hotmail.com of telefonisch bij de voorzitter van de Stichting J.H.J. Andriessen (0251-310159) of bij mevrouw Trees Ketting Faculteit der Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit t.ketting@fhk.eur.nl

Bereikbaarheid

Per auto:

Neem vanaf de A-16 (vanaf beide richtingen) de afslag ‘Centrum’ (afritnummer 25). Volg op de rotonde Kralingse Plein de borden ‘Centrum’ (Abraham van Rijckevorselweg). Ga bij de eerstvolgende verkeerslichten rechtsaf (Burgermeester Oudlaan). Opnieuw eerste weg rechts, na tramlus (zie http://www.eur.nl/adressen/wegwijzer/). Parkeerterrein (betaald parkeren).

 

Per openbaar vervoer:

- met tram 21 richting De Esch. Uitstappen halte Woudestein, 5 minuten lopen.

- met tram 7 richting Woudestein of Burg. Oudlaan. Uitstappen bij eindpunt.

- met metro richting Spijkenisse/Slinge. Op station Beurs overstappen op metro richting Capelle a/d IJssel, Ommoord of Nesselande. Uitstappen halte Kralingse Zoom, 10 minuten lopen.

 

De Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog werd opgericht met het doel een bijdrage te leveren aan het inlopen van de achterstand in Nederland met betrekking tot de kennis over de Eerste Wereldoorlog.

 

Zij tracht dit te bereiken door onder andere:

- Het uitgeven van een jaarboek(en) ‘De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918’.

- Het organiseren van studiereizen, studiedagen, congressen en lezingen.

- Het publiceren van artikelen via een eigen website (www.ssew.nl).

- Het beschikbaar stellen van publiciteitsruimte voor artikelen over de Eerste Wereldoorlog t.b.v. auteurs en studenten in het jaarboek van de stichting.

- Het publiceren van een nieuwsbrief voor donateurs.

- Het beschikbaar stellen van een SSEW scriptieprijs van € 1000 en mogelijke publicatie in boekvorm aan de student met de, naar het oordeel van de jury, beste master/doctoraal scriptie over een onderwerp betreffende de Eerste Wereldoorlog.

- Het doen van onderzoek en het uitwerken van projecten betreffende de Eerste Wereldoorlog

 

De Stichting kent geen leden. Men kan wel donateur worden en onze doelstelling ondersteunen. Men kan zijn/haar donatie van minimum € 13,50 storten op rekening 336468210 van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog.

 

Bestuur:

J.H.J. Andriessen (voorzitter)

H. van der Linden (vicevoorzitter)

Lkol. b.d. H.A. van der Zande (penningmeester)

Drs. T.P. Sas (secretaris)

Dr. M. Kraaijestein (lid)

Dr. P. Pierik (lid)

Ir. E.R.J. Wils (lid)

 

Raad van Advies:

Prof. Dr. P. Romijn

Prof. Dr. H. Klemann

Lt. Gen. b.d. der artillerie Prof. W. Loos

 

Jury scriptieprijs:

Prof. Dr. H. Klemann

Prof. Dr. W. Klinkert

Dr. I. Tames.

Dr. M. Kraaijestein (plv. lid)

overzicht: