Sfinx

(De 20steeeuw, gemeenschappelijk deel VWO)¹⁷

Vanaf bladzijde 8 t/m 29 wordt in vier hoofdstukken (Oorzaken, Totale oorlog, De Russische Revolutie en Versailles) een gedegen verhandeling gegeven van het ontstaan, verloop en einde van de Eerste Wereldoorlog.

De teksten worden afgewisseld door bronnen in de vorm van teksten, foto’s en grafieken. De opdrachten hebben te maken met de bronnen of moeten worden beantwoord uit tekstgegevens. De inhoud van de hoofdstukken wordt voor een groot deel bepaald door de kerndoelen die de overheid aangeeft.

Bron 4 (hoofdstuk Totale oorlog) geeft een fragment uit Mein Kampf van Adolf Hitler. Daarin schrijft hij onder andere: „Op 3 augustus diende ik bij koning Lodewijk III het verzoek in, in een Beiers regiment dienst te mogen nemen. Toen ik met trillende handen de brief opende en het positieve antwoord las plus het bevel mij onmiddellijk te melden bij een Beiers regiment, kende mijn vreugde en dankbaarheid geen grenzen.

Ik had als jonge man reeds vaak de wens gekoesterd minstens een keer door daden te kunnen tonen dat mijn nationalisme geen lege huls was”.

Bron 7 geeft de bekende foto, waarop te zien is dat Franse troepen worden uitgezwaaid door een enthousiaste bevolking, waaronder veel vrouwen.

Opdracht 8 luidt onder andere: „In hoeverre (dus: twee kanten laten zien!) versterkt de afbeelding van bron 7 de conclusie over het motief die je uit bron 4 getrokken hebt?”

Op bladzijde 28 van hoofdstuk 4 zijn de laatste zinnen: „Maar het verdrag van Versailles was niet zo hard dat het Duitsland als macht uitschakelde. Versailles creëerde een verbitterd maar nog steeds machtig Duitsland dat slechts op een gelegenheid wachtte om het verdrag van Versailles te reviseren.

Opdracht 29 is erg interessant: „Ontwerp een nieuwe Vrede van Versailles, waarbij het gaat om Duitsland en het vermijden van de fouten van het echte verdrag.” Er worden nog wat punten genoemd waarmee je als leerling rekening moet houden.

De laatste opdracht (30) eindigt met de vraagstelling waarom Nederland met dé oorlog de Tweede Wereldoorlog bedoelt terwijl Frankrijk, België en Groot-Brittanië dan onmiddellijk denken aan de Eerste Wereldoorlog (La Grande Guerre, The Great War).

Het is een goed leerboek, waarbij ik wil opmerken dat de cognitieve aspecten knap worden afgewisseld door opdrachten die een zekere vaardigheid vereisen. Dat is wat de overheid terecht wil omdat het daar in vroeger jaren vaak aan ontbrak.

 

Sfinx (Informatieboek havo)¹⁸

In hoofdstuk 7 §2 staan vier bladzijden gecomprimeerde tekst. Op bladzijde 167 eindigt de oorlog met de tekst: „Terwijl de Duitse korporaal Hitler nog verpleegd werd in een hospitaal, sprak de Franse Maarschalk Foch in 1919 profetisch over een wapenstilstand van twintig jaar”. Als leraar kun je daar wel wat mee, dunkt me.

Een werkboek met bronnen, vragen en opdrachten ontbreekt. De illustraties (foto’s en een kaartje) zijn doeltreffend.

 

Sfinx (Geschiedenis voor de basisvorming 2 vm)¹⁹

Deze geschiedenismethode is bedoeld voor leerlingen van de theoretische leerweg vmbo-mavo, klas 1 en 2. Hoofdstuk 3 bestaat uit twee bladzijden tekst waarin ook nog vier bronnen verwerkt zijn. Onder andere een mooie tekening van de moord op de kroonprins van Oostenrijk-Hongarije en zijn vrouw Sophie in 1914 en een verslag waarin Gavrilo Princip meldt dat hij de inhoud van een gifflesje inslikt en de dood uitblijft.

De bronnen verwijzen naar een bijbehorend werkboek. De gehele Eerste Wereldoorlog wordt in slechts twee kleine kolommetjes afgewerkt. Als een leerling na klas 2 vmbo-mavo geen geschiedenis in zijn examenprofiel kiest, zal hij in zijn latere leven vrijwel niets meer weten van de Grote Oorlog.

 

Sfinx (Geschiedenis voor de leerwegen)²⁰

Dit boek wordt gebruikt als je op het vmbo een examenprofiel gekozen hebt waarin het vak geschiedenis voorkomt. In drie hoofdstukken bestaande uit negen bladzijden wordt de Eerste Wereldoorlog gedegen beschreven. Alle illustraties (kaartjes en foto’s) zijn bronnen die naar het werkboek verwijzen. Bron 7 is erg interessant: doorsnede van een loopgraaf. Je krijgt een duidelijk beeld hoe dat vroeger toeging. In niet één methode ben ik een dergelijk plaatje tegengekomen.

In het hoofdstuk over Versailles wordt een duidelijke relatie naar de Tweede Wereldoorlog gelegd. „Zij (Duitsland) schrokken van de hardheid van de maatregelen en voelden zich diep beledigd.

Dit riep om wraak! De Vrede van Versailles had Duitsland weliswaar verzwakt, maar het was nog niet helemaal uitgeschakeld. In de volgende hoofdstukken kun je lezen hoe de wraakgevoelens uiteindelijk zorgden voor een nieuwe oorlog met nog meer verschrikkingen.”

In het werkboek zijn de vele opdrachten en vragen in overeenstemming met de door de overheid vereiste kerndoelen en vaardigheden.

Als oud-geschiedenisleraar zou ik met dit boek goed overweg kunnen.

overzicht: