Post uit Japanse krijgsgevangenen kampen in de eerste wereld oorlog

Zoals velen weten brak op 4 augustus 1914 de eerste wereldoorlog uit. Eerst op het westelijk halfrond maar al gauw later ook op het Aziatische gedeelte. Op 18 augustus 1914 stuurt Japan een ultimatum dat Duitsland zijn basis uit de Chinese haven Tsingtao verlaat. Ze hebben tot 23 augustus de tijd om te reageren, maar doen dit niet met als gevolg dat Japan Duitsland de oorlog verklaart.

Japan blokkeert op 27 augustus met behulp van enkele Britse eenheden de Chinese haven Tsingtao. Na een belegering van enkele maanden en meerdere zee- en landaanvallen van Japanse troepen valt deze Duitse basis in handen van de Japanners om precies te zijn op 7 november 1914 en begint er voor de ongeveer 4700 Duitse gevangenen een lange gevangenschap, die soms tot 1920 duurde.

De kampen waren over het algemeen wel anders dan degene in Europa en dan voornamelijk omdat ze min of meer als een soort „gasten” werden behandeld met vele privileges zo hadden ze zelfs een eigen drukkerij in een kamp waar ze hun eigen kaarten enz. mochten drukken. Kortom een stuk geschiedenis die al op zichzelf heel wat aandacht waard is maar eigenlijk altijd wordt vergeten.

Hierna volgen een aantal kaarten verstuurd uit of naar deze kampen toe. Ze zijn niet compleet aangezien er een 23-tal kampen waren zowel in Japan als daar buiten. Te denken valt dan aan post uit kampen uit HongKong, Tsingtao zowel onder Japans bewind als onder Engels bewind waar deze mannen werden geïnterneerd.

Kamp Kurume

Kamp Kurume in Japan met als hoogste aantal gevangenen 1315 maar minstens 1066 man (de archieven zijn er niet geheel duidelijk over) werd heropend in 8 juni 1915 (was ook gebruikt tijdens de Japans Russische oorlog) en werd waarschijnlijk gesloten begin januari 1920.

De voorzijde van een ansichtkaart uitgegeven op 3-11-1915 van Duitsers bij een tempel in Minanojin (Kurume) die een eerbetoon betuigen aan een veldheer.

 

Voorzijde van een gebruikte ansichtkaart vanuit Karlsruhe Duitsland naar kamp Kurume in Japan.

 

 

De achterzijde. Gecensureerd door Überwachungsstelle Karlsruhe en met kampstempel uit Kurume.Dagafslag 3-9-1916 in Karlsruhe.

 

Voorzijde van een andere gebruikte kaart naar Kurume.

 

 

Gecensureerd door Überwachungsstelle des Gardekorps Berlin (zwarte stempel met adelaar) met kampstempel Kurume (de grote paarse) Auslandpoststempel Tsuruga in Japan (de kleine paarse) postkantoor voor buitenlandse post en poststempel Kurume (de kleine zwarte met Japanse karakters) van het plaatselijke postkantoor.Dagafstempeleing van Karlsruhe op 7-7-1915.

 

Voorzijde kaart 3 naar Kurume. 

 

 

Achterzijde. 

Met kampstempel Kurume (de grote paarse) Auslandpoststempel Tsuruga in Japan (de kleine paarse) postkantoor voor buitenlandse post en poststempel Kurume (de kleine zwarte met Japanse karakters) van het plaatselijke postkantoor. Dagafstempeling van Karlsruhe op 10-10-1915.

 

Voorzijde kaart 4 naar Kurume.

 

Achterzijde.

Met kampstempel Kurume (de grote paarse) Auslandpoststempel Tsuruga in Japan (de kleine paarse) postkantoor voor buitenlandse post. En poststempel Kurume (de kleine zwarte met Japanse karakters) van het plaatselijke postkantoor gelopen over Rusland op 30-10-1915. De kaart is geschreven op 26-09-1915 en was dus meer dan een maand onderweg voordat hij nog maar in Rusland was en moest toen nog naar Kurume in Japan!!

Kamp Fukuoka

Kamp Fukuoka werd op 13-11-1914 heropend (was daarvoor ook kamp tijdens de Japans Russische oorlog 1904-1905 met een aantal van 2929 russische gevangenen).
Aantal Duitse gevangenen 850 man.
Werd stapsgewijs midden 1915 afgebroken totdat in de herfst van 1916 nog maar 34 officieren en 51 manschappen overbleven op 22-3-1918 gingen de laatste gevangenen naar Narashino.

Kaart uit Fukuoka voorzijde met kampstempel rechtsonder. De Japanse tekst is: Fukuoka (naam kamp) Furyoshuyosho (betekent krijgsgevangenenkamp).

 

Achterzijde.

 

Met stempel van postkantoor Fukuoka (de kleine zwarte met Japanse karakters). Kampstempel Fukuoka (de kleine violette met Japanse karkaters). Met de naamstempel van de censureerder in dit geval twee man namenlijk Mitsushige (de kleine oranje ovale naast de schriftelijke Japanse aantekening) en Suzuki (de violette vierkante). Met de stempel service des prisonniers de guerre deze afstempeling komt uit 4-6-1915. Gestuurd naar Duitsland.

Kamp Matsuyama

Net als de voorgaande kampen heropend en wel op 12-11-1914 en werd gesloten op 9-6-1917 toen de gevangenen naar kamp Bando werden overgebracht.
Volgens Tokyo 415 man in opgesloten. Tijdens de Japans Russische oorlog zat er 2333 man!!!.
Hier zaten troepen afkomstig van de 4, 5, 6 en 7de Marine Pionier Kompanie (MKP) van het 3de Seebataillon verder nog troepen van de Landsturm, de Marine Kompanie, de Marine Feldbatterie (MFB), de Gouvernementsverwaltung en matrosen van de vloot.

Voorzijde kaart uit Matsuyama.
 
Achterzijde.

Gestuurd vanuit Matsuyama naar Osaka.

Met ovaal paars kampstempel met de Japanse tekst van onder naar boven (stempel staat namenlijk onderste boven) op regel 1 Furyoyubin
regel 2 Matsuyama Furyoshuyosho (Matsuyama krijgsgevangenenkamp)
regel 3 Kenetsuzumi (gecensureerd)

Gecensureerd door de kamp censureerder Motomiya (de kleine oranje naast de paars ovale)
Stempel van postkantoor Matsuyama naar Osaka.

Kamp Bando

Kamp Tokushima, Marugam en Matsuyama werden op 6 t/m 9 april 1917 samengevoegd in dit ruim opgezette kamp voor de 945 man. Later werd kamp Fukuoka, Kumamoto en Kurume hier ook nog bijgevoegd wat het totaal op 1136 bracht. Er was van alles voorhanden zoals een muziekkapel, een cursusruimte waar les werd gegeven door opgeleide gevangenen een bijna professionele drukkerij. Er waren theatervoorstellingen en er was de mogelijkheid tot sport beoefening.In de drukkerij werd ook deze kaart gedrukt maar ook kampgeld en vele ander kunstwerken. Er werd zelfs in het voorjaar van 1918 een expositie gehouden door de kampgevangenen.
 
Voorzijde kaart van kerst 1918.
 
 
Achterzijde.

 

Met licht kampstempel en stempel van postkantoor Bando met postleitstempel Doitsu-yuki. Duidelijk is op de linkerzijde te lezen dat de kaart is gedrukt in de kampdrukkerij Bando.

Kamp Marugame

Werd op 16-11-1914 heropend en herbergde 324 man. Bestond uit troepen van de 2 en 3de Kompanie des 3 Seebataillons en nog 2 man van de Werft Division in Marugame. Toen het kamp in Bando klaar was werden de gevangen naar kamp Bando overgebracht en werd het kamp Marugame gesloten.

Voorzijde kaart.
 
 
Achterzijde  
 

Met driehoekig kampstempel.Bovenste regel betekent Marugame

Regel 2 betekent Kenetsuzumi is gecensureerd.

Regel 3 betekent Furyoshuyosho oftewel krijgsgevangenkamp.

Gecensureerd door kommandatuur Strassburg (paars stempel Geprüft).

Postkantoorstempel Marugame en Einzelstempel Furyoyubin (oftewel krijgsgevangenkamp) (rechtonder) en postleitstempel Doitsu (rechtsboven).

 

Adrie de Koster

Geraadpleegde bronnen

Die post der Tsingtauer in Japanischer Gefangenschaft door Ludwig Seitz.

Die deutsche Feldpost im Ersten Weltkrieg 1914-1918 Handbuch und Katalog uitgegeven door de Arbeitsgemeinschaft Deutsche Feldpost 1914-1918.

overzicht: