De SSEW is van plan in september a.s. een studiereis te organiseren naar het gebied waar in 1914 de vijandelijkheden begonnen met de uitvoering van het Franse oorlogsplan XVII en het Duitse Von Schlieffenplan.
De Fransen waren voornemens om, terwijl Britse troepen de Duitsers op Belgisch grondgebied moesten tegenhouden, zelf aan een snelle opmars te beginnen naar Elzas- Lotharingen, om dat gebied, dat in 1871 tijdens de Frans-Pruisische oorlog door de Duitsers was veroverd, weer in bezit te nemen. Dat leek een haalbare optie want het Von Schlieffenplan voorzag in een tactische terugtrekking, ja, mogelijk zelfs het tijdelijk opgeven van dit gebied teneinde zelf snel de grens met Luxemburg en België te overschrijden om dan naar Parijs op te rukken en westwaarts om Parijs heen te trekken, om vervolgens de Franse fortengordel aan de grens met Duitsland in de rug aan te vallen.
Aan de op 21 april jl. gehouden themadag over de Hollandstellung namen 20 personen deel. De logistieke organisatie werd door het reisbureau Historizon verzorgd. De dag werd begonnen in het Hotel Terminus te Goes met een inleidende lezing door Hans Sakkers, auteur van het boek over deze Duitse verdedigingslinie ten zuiden van Zeeuws-Vlaanderen (zie SSEW Nieuwsbrief nr. 31 van december 2011). Daarbij werd onder meer ingegaan op de diverse typen bunkers, de bouw ervan en de verschillen tussen de bunkers gebouwd door het Marinekorps Flandern en het Duitse leger. Het leger maakte gebruik van geprefabriceerde betonsteen (Eisenbetonstein). De bunkers waren gebouwd met als doel observatie, als mitrailleurstelling of als onderkomen voor de manschappen.
De Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog is voornemens om, bij voldoende aanmeldingen, in samenwerking met het cultureel-historische reisbureau Historizon op zaterdag 21 april 2012 een themadag te organiseren over de Hollandstellung, de Duitse verdedigingslinie die onder Zeeuws-Vlaanderen werd aangelegd en liep van Knokke tot Antwerpen. Bunkerkenner Hans Sakkers schreef samen met Johan den Hollander en Ruud Murk een boek over de Hollandstellung, en fungeert als de gids bij uitstek op deze themadag.
De Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog is voornemens om, bij voldoende aanmeldingen, in samenwerking met het cultureel-historische reisbureau Historizon van donderdag 22 september tot en met zondag 25 september 2011 een vierdaagse studiereis naar Château-Thierry aan de Marne te organiseren.
Het was aan de Marne dat tweemaal een keerpunt in de strijd aan het Westelijk Front plaatsvond. In september 1914 werd het Duitse leger door de Fransen hier tegengehouden en was de kans op een snelle Duitse zege verkeken. Bijna vier jaar loopgravenoorlog volgde. In het voorjaar van 1918 lanceerden de Duitsers een serie aanvallen om de oorlog alsnog in hun voordeel te beslissen. Op 27 mei 1918 vond de derde aanval plaats tegen het Franse leger en stonden de Duitsers wederom aan de Marne. Er volgde een maandenlange strijd die het Franse leger met behulp van hun bondgenoten – Amerikanen, Britten en Italianen – uiteindelijk in hun voordeel wist te beslissen. Een keerpunt in de strijd van 1918 die uiteindelijk tot de Duitse nederlaag leidde.
Lezing Belgenkamp Harderwijk door drs. A.L. Reijngoudt op de themadag over Belgenkampen van 22 mei 2010 in Ede.
Aan het slot van zijn lezenswaardig boek The last veteran citeert Peter Parker een leraar:
Het is werkelijk ondoenlijk om kinderen over de Grote Oorlog te vertellen door te spreken over de miljoenen mensen die gedood of gewond werden, maar als je praat over één persoon begrijpen ze het echt, leggen ze werkelijk de verbanden.(vrij vertaald)
Ik begin daarom met zo’n enkeling, Adolph De Jaegher. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog was hij 36 jaar. Hij woonde in Gent, samen met zijn vrouw en twee dochtertjes, Martha van bijna 6 en Elza van 4 jaar.
Eind juli 1914 las De Jaegher over het ultimatum dat Oostenrijk gesteld had aan Servië na de moordaanslag van 28 juni 1914 op aartshertog Frans Ferdinand. Later, in de herfst van dat jaar, schrijft hij in het Harderwijkse interneringskamp in zes blauwe schriftjes een verslag.
Afgelopen zaterdag vond de themadag „Belgische burgervluchtelingen in Nederland 1914-1918“ van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog, plaats in het congrescentrum De Reehorst in Ede. Studiereiscoördinator van de Stichting, de heer Wils, had een prachtprogramma samengesteld.
De dag begon met een aantal gastsprekers die toelichting gegeven hebben over de Belgische vluchtelingen, zowel militairen als burgers, die bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gevlucht zijn naar Nederland en daar gedurende de ganse oorlog verbleven hebben. Na de middag zijn we op het terrein gaan kijken wat er nog allemaal terug te vinden is van deze toch wel wat ongekende periode in de Belgisch-Nederlandse geschiedenis.
De legerorder no. 75 van generaal R. Nivelle voor de aanval op 16 april 1917
De Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog organiseert in samenwerking met het cultureel-historische reisbureau Historizon van vrijdag 24 september tot en met zondag 26 september 2010 een driedaagse studiereis naar het voormalige slagveld van de Chemin des Dames. Deelname aan deze studiereis zal een uitstekend inzicht verschaffen in de gevechten in dit gebied in de periode april-oktober 1917.
Op16 april 1917 opende het Franse leger hier een grootscheepse aanval o.l.v. de nieuwe opperbevelhebber generaal Robert Nivelle, die eind 1916 maarschalk Joseph Joffre was opgevolgd. Nivelle meende de formule te hebben om eindelijk door de Duitse stellingen te breken en de oorlog kort daarop te kunnen beëindigen. De legerorder bij dit Nivelle-offensief spreekt dan ook vol vertrouwen uit dat ‘het uur is gekomen’. Het Franse leger dat al drie jaar vergeefs grootste offensieven had uitgevoerd en daarbij enorme verliezen had geleden zou nu eindelijk succesvol zijn. Het werd echter het zoveelste debacle: A six heures du matin la bataille est commencée. A sept heures elle était perdue.1
Op 15 mei 1917 werd Nivelle de laan uitgestuurd en vervangen door generaal Philippe Pétain. De poilusvan het Franse leger weigerden nog langer aan te vallen en er braken muiterijen uit. Pétain lukte het in de loop van 1917 de orde weer te herstellen. Eind oktober 1917 gingen de Fransen weer in het offensief en slaagden erin het Fort de la Malmaison aan de westkant van de Chemin des Dames te veroveren.
Als in 1914 het Duitse leger België binnenvalt, vluchten in de loop van 1914 ongeveer één miljoen burgers de grens over naar Nederland om aan het geweld te ontsnappen. Het grootste deel van de vluchtelingen keert na verloop van tijd terug naar huis, maar voor de mensen die niet terug kunnen en die geen mogelijkheid zien om zelfstandig in Nederland te verblijven wordt onder andere in Ede en Nunspeet in snel tempo een nieuwe opvang gebouwd. De Nederlandse regering had toegezegd voor de vluchtelingen te zorgen en immers, de hei is groot genoeg. Bij de aankomst van de eerste vluchtelingen was er nog nauwelijks iets gebouwd. Groot moet hun verbazing zijn geweest bij het zien van die kale heidevlakte.
