Oorlogsgeschiedenis op internet

Door: ir. E. Wils

 

In het Britse geschiedenis tijdschrift History Today stond in het nummer van mei 2010 een artikel over een nieuwe website over de Tweede Wereldoorlog, www.WW2History.com. De website is gemaakt onder supervisie van Laurence Rees, bekend van zijn documentaires op de BBC en de boeken Behind closed doors en Auschwitz. Het oogt als een mooie website met teksten, video’s en geluidfragmenten. Er is overduidelijk veel tijd en energie ingestoken. De website illustreert dat internet als medium mogelijkheden heeft die boeken en films niet hebben. Maar voor de toegang tot het meeste materiaal moet betaald worden. Ergens moet het geld vandaan komen om de staf te betalen die de website onderhoudt. Of dat een succes wordt zal moeten blijken, het gaat in ieder geval in tegen de mantra dat niemand voor informatie op internet wil betalen. Maar als de website wel een succes wordt, dan kan het een trendsetter worden en zal er wellicht een vergelijkbare website opgezet worden over de Eerste Wereldoorlog.

 

Laurence Rees heeft zich op het internet geworpen in de overtuiging dat de toekomst van de geschiedenisopleiding in dat nieuwe medium ligt. Dat is nogal een boute overtuiging. Niet gedaan door een internetgoeroe, maar door een gerespecteerd historicus. Dus geen gezoek meer in archieven naar originele documenten die mogelijk een ander licht op een welbekend standpunt kunnen werpen. Weg met de boeken. Gewoon op Google een paar sleutelwoorden invoeren en men krijgt vervolgens het antwoord. Internationaal gezien is Engels de taal van internet, dus de meeste hits zullen de Angelsaksische visie geven. Was keizer Wilhelm II een war criminal? Daar hoeft de SSEW toch geen jarenlang onderzoek naar te doen. Type het maar in: Hey guys! I need to prove why Kaiser Wilhelm II of Germany was responsible for World War I. En men krijgt de antwoorden wel. Dat kan toch niet de bedoeling zijn die een serieuze historicus als Laurence Rees voor ogen heeft.

 

Over de kwaliteit van wetenschappelijke informatie op internet bestaat nogal wat discussie. Ingezonden stukken in kranten en tijdschriften met titels als Internet en media ondermijnen wetenschap verschijnen met een zekere regelmaat. Zonder dat er een duidelijk antwoord kan worden gegeven. Is de internet encyclopedie Wikipedia beter of slechter dan de aloude Winkler Prins of de Encyclopedia Britannica? Deskundigheid is door internet nu eenmaal gedemocratiseerd. Men hoeft geen jarenlange medische studie te hebben gevolgd om een oordeel te vellen over het vaccin tegen het Mexicaanse griepvirus zoals eind vorig jaar bleek. De mening van een huismoeder staat gelijk aan die van de viroloog professor Ab Osterhaus. Internet is een niet te stoppen fenomeen en iedereen kan een website beginnen en daarop zijn kennis of mening etaleren. Ondergetekende doet het hierbij. Of die mening wordt overgenomen zal mede afhangen hoe die mening wordt gepresenteerd. Ziet een website er gelikt uit of maakt het geheel maar een rommelige indruk. En natuurlijk ook of die website wordt aanbevolen door een instituut of persoon die autoriteit op een bepaald gebied bezit of denkt te bezitten.

 

Eind vorig jaar prees het Historisch Nieuwsblad, in een artikel over de podcast Veertien Achttien van Tom Tacken, de website van de SSEW aan met de omschrijving dat er interessante artikelen opstaan. Maar de website was niet compleet en oogde niet professioneel. Kan een geschiedenis over een oorlog ooit compleet zijn of is dat pas het geval als de mening van iedere betrokkene uit de Eerste Wereldoorlog wordt geëtaleerd. Het is uiteraard fijn als gesteld wordt dat op de SSEW website interessante artikelen staan. Wanneer echter in de rest van het artikel vervolgens een andere website wordt aanbevolen, waar nogal wat op aan te merken valt, dan is het natuurlijk maar de vraag of de auteur van het artikel, Sander Heijne, helemaal serieus genomen dient te worden. Hij vond op de website van de Amerikaanse omroep PBS (zie: www.pbs.org) wel wat hij zocht namelijk een korte en betrouwbare samenvatting van de Eerste Wereldoorlog (onderdeel greatwar per oktober 2016: pagina’s niet meer beschikbaar op deze website).

Die genoemde website is ooit gemaakt als begeleiding van de TV-serie The Great War and the Shaping of the 20th Century, een KCET/BBC coproductie in samenwerking met The Imperial War Museum. Een mooie professioneel opgezette website. Staat er een korte samenvatting op, ja akkoord, maar betrouwbaar? De context werd volgens Sander Heijne adequaat weergegeven en de website had een uitstekende tijdslijn waarop de bezoekers het verloop van de oorlog snel kunnen overzien. Snel, ja dat wel, maar uitstekend? Het is de oorlog ‘kort en snel’ gezien door een Angelsaksische bril.

Neem bijvoorbeeld het jaar 1915. Dat Frankrijk in 1915 een bloedige strijd aan het Westelijk Front uitvocht wordt niet vermeld. Deden die in 1915 niet meer mee? De Fransen verloren in 1915 bij de gevechten in Artois en de Champagne meer mensen dan in 1916, het jaar van Verdun en de Somme. De Franse verliezen bedroegen in 1915 ca. 350.000 doden, in 1916 ca. 250.000. We lezen niet in de tijdslijn dat Italië op 26 april 1915 zijn intrede in de oorlog deed noch dat aan het Oostelijk Front ook nog wel wat strijd werd geleverd. In de tijdslijn werd wel opgenomen dat op 15 september 1915 de Britten voor het eerst gifgas gebruikten in de slag bij Loos. Nu was dat op 25 september, maar dat kan een typefoutje zijn en die maakt iedereen weleens. Maar hebben de Britten nu als eerste gifgas gebruikt? Men zou toch verwachtten dat 22 april 1915 expliciet wordt genoemd als de start van de gifgasoorlog door de Duitsers bij Ieper.

 

De redactie van het Historisch Nieuwsblad werd er door ondergetekende op gewezen dat er in Nederland heel wat betere websites over de Eerste Wereldoorlog bestaan dan het aanbevolen www.pbs.org (onderdeel greatwar per oktober 2016: pagina’s niet meer beschikbaar op deze website). Die opmerking werd in het decembernummer van 2009 opgenomen. Maar de kritiek op de Amerikaanse website werd niet opgenomen. Ja, de redactie behoudt zich het recht voor ingezonden brieven in te korten. En beveelt dus eigenlijk nog altijd een website aan met een zeer beperkte visie. Dat is nu eenmaal het gevaar van internet. En nu maar hopen dat er zich een kloon van Laurence Rees opwerpt om www.WW1History.com te gaan maken en het beter te doen. Of toch maar gewoon eens in een boek kijken. In een populair werk als Ian Westwell, De Eerste Wereldoorlog, Dag na dag, verschenen in 2001, wordt kort en bondig het verloop van de oorlog weergegeven. Daar staat wel te lezen dat op 22 april 1915 bij Ieper chloor werd losgelaten door de Duitsers en dat de slag bij Loos op 25 september 1915 slechts een onderdeel was de Franse aanval in Artois.

 

Eric R.J. Wils

Mei 2010

overzicht: