De Oorlogsbrieven van Unteroffizier Carl Heller

Recensie door T.C.M. van Hooff

Schrijver: J.H.J. Andriessen
Uitgeverij: Aspekt
ISBN: 90-5911-197-4


Toen ik dit boek in handen kreeg was ik direct gefascineerd. Boeken waarin soldaten uit de Eerste Wereldoorlog hun verhaal doen behoren tot mijn lievelingsboeken omdat ze uit handen komen van mensen die de oorlog daadwerkelijk meemaakten.

Het boek beschrijft de dienst en in het kort de levensloop van Carl Heller. Carl wordt op 27 juli 1894 te Elberfeld (Pruissen) geboren. Al jong vertrekt het gezin Heller richting Nederland. Als in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbreekt roept het keizerrijk ook Carl ter versterking.

Carl Heller
Carl Heller

Tijdens de oorlog maakt Carl aantekeningen over de dingen die hij meemaakt. De meest verschrikkelijke gebeurtenissen legt hij duidelijk vast op schrift. Ook ontroerende en verbazende dingen tekent hij nauwkeurig op. Zo vecht hij in het Argonnerwoud waar hij de eerste doden ziet vallen. In 1916 vecht hij bij Verdun waar hij voor het eerst gewond raakt. In 1917 vecht hij bij Kamerijk waar hij man tot man gevechten beschrijft en de indrukwekkende terugtocht op de Hindenburglinie waarbij Carl in de laatste golf zit die zich terugtrekt met alle gevolgen van dien. Later in 1917 en ook in 1918 beschrijft Heller de verschrikkelijke gevechten in Vlaanderen en bij Arras waarbij hij de functie vervult van telefonist. Die functie houdt in dat hij er vaak op levensgevaarlijke momenten uit moet om de lijnen van de veldtelefoons te repareren of te leggen.

Na de oorlog werkt Carl zijn aantekeningen uit in boekvorm en probeerd een uitgever te vinden. Dit lukt echter niet. Via, via komt het boek in handen van de heer Andriessen. Hij heeft de aantekeningen gelezen en is de afgelopen jaren bezig geweest met het natrekken van alle feiten. Zodoende heeft de heer Andriessen fotomateriaal verzameld en de nodige kennis vergaard om tot dit boek te komen.

Het verschil met andere ooggetuigeverslagen maakt dat dit boek rijk geillustreerd is met foto’s van Heller aan het front. Dit versterkt niet alleen het beeld van Heller zelf maar ook het verhaal. Zo staat er een foto in het boek van de Regimentskapel met Kerst. Toen de kapel het Stille nacht, heilige nacht speelde, kregen zij een voltreffer te verduren en waren de muzikanten ernstig gewond of dood. De foto die in het boek staat is genomen vlak voordat dit gebeurde. Zo staan er vele foto’s in die het boek zeker extra waarde geven. Ook de foto’s van de heer Andriessen zelf versterken het beeld van het front, in dit geval zoals het er nu uitziet.

Kortom dit boek is een waardevolle bijdrage om een beeld te krijgen hoe het er aan het front toeging en wat voor gevoelens dit bij mensen opriep.

Tom van Hooff
2 augustus 2003

overzicht: