De Onbekende Soldaat

Recensie door M. Wielinga

Schrijver: Angela Dekker


In dit zeer lezenswaardige boek De onbekende soldaat schrijft Angela Dekker over het verdriet van de nabestaanden en de rol van de overheden ten aanzien van vermiste militairen uit de Eerste en de Tweede Wereldoorlog.
Ze sprak met archeologen, amateur-vorsers en identificatieambtenaren. Daarnaast bezocht ze nabestaanden, zoals de neef van soldaat Van der Velden, die in mei 1940 vermist was geraakt bij de Moerdijk. Hij slaagde er na jaren archiefonderzoek in het graf van zijn oom op te sporen. Ruim vijftig jaar na de oorlog kreeg zodoende het graf van een tot dan toe onbekende soldaat een naam en kon de familie eindelijk afscheid nemen.

Angela Dekker, die research deed voor de VPRO documentaire ‘De Laatste Eer’ (uitzending 22 december 2003) was in september 2000 getuige van de herbegrafenis van een Engelse officier die tijdens de Eerste Wereldoorlog vermist was geraakt bij het Noord-Franse Arras.
Per toeval was hij gevonden en geïdentificeerd. Niemand van de aanwezigen bij de herbegrafenis had de destijds negentienjarige Marcel Simon persoonlijk gekend. Toch waren velen tijdens de begrafenis met militaire eer tot tranen geroerd.

De begrafenis vormde voor Angela Dekker het begin van het onderzoek naar de verloren soldaten uit de twee wereldoorlogen van de vorige eeuw. Honderdduizenden zijn tijdens die oorlogen vermist geraakt. Nog steeds worden bij de aanleg van een industrieterrein, een snelweg of een nieuwbouwwijk hun resten aangetroffen. De vondst van twintig Britse soldaten even buiten Arras werd breed uitgemeten in de Britse en internationale pers. Maar toen verschillende Engelse kleinkinderen zeker meenden te weten dat hun opa zich onder hen bevond en om een DNA-onderzoek vroegen, gaf de Britse overheid niet thuis. Precedentwerking en de financiële consequenties van de duizenden aanvragen die mogelijk binnen zouden komen, vormden de voornaamste redenen van afwijzing. De ceremoniële begrafenis vond niettemin plaats met het gebruikelijke uitbundige eerbetoon ter meerdere eer en glorie van het vaderland.

Tekstfragment

… June Brammer heeft die dag het weiland gezien waar haar vermiste grootvader Harry Wilkinson onlangs is teruggevonden. Ze toont een foto van de brandweerman met snor en in militair uniform. Hij kijkt wat verlegen in de camera. ‘Die is genomen in 1914. Mijn oma moest haar tweede kind, mijn moeder, nog krijgen. Ze heeft nooit een weduwenpensioen geaccepteerd, ze bleef hopen dat haar man zou terugkeren.’ De vinder van haar opa, Patrick Roelens, is er ook. Hij vond hem een jaar eerder in het weiland vlak naast het huis van zijn grootouders: ‘Het land werd voor het eerst sinds de Grote Oorlog omgeploegd. Ik zag een ring, daarna wat botten en vond toen zijn identiteitsplaatje. Hij had een gat in zijn schedel. Hij moet zwaar gewond geweest zijn. Toen zijn kameraden zich moesten terugtrekken, hebben ze hem niet kunnen meenemen en hem zo verzorgd mogelijk achter willen laten. Er lag een fles rum rechts van hem en zijn pijp stak in zijn mond.’…

Dekker beschrijft dit alles met warmte en eenvoud. Nergens is haar verhaal sensationeel of op effect gericht waardoor de verhalen even sober als indrukwekkend over komen.

Een aanrader!

overzicht: