Deel 8 in de bibliotheek van de Eerste Wereldoorlog: Dauw

Cover DauwErger dan een vijandelijke kogel of handgranaat, ja bijna nog gruwelijker dan het verstikkende goorgele gas dat de longen verschroeide, waren de eigen kogels die insloegen in het lichaam van de mannen die wegens vermeende lafheid of andere vergrijpen tijdens de Eerste Wereldoorlog in de ochtendstond werden geëxecuteerd.

Soms waren deze ongelukkigen inderdaad schuldig, maar veel vaker waren ze het slachtoffer van bizarre omstandigheden waaraan ze niets konden doen. Ze stierven geblinddoekt, ver van huis, als afschrikwekkend voorbeeld. ‘Shot at dawn’ kreeg hun familie te horen, die de schande verder mocht dragen.

In Dauw zien we hoe zo’n gebeurtenis zich in het verdere leven kerft van enkele direct betrokkenen. Het is een verhaal van schuld en boete, liefde en vriendschap. En het is een verhaal over de dood die aan het front nooit ver is.

Omdat Nederland in de Eerste Wereldoorlog neutraal was, is de neerslag ervan in de literatuur veel en veel kleiner dan in bijvoorbeeld Engeland, Frankrijk en Duitsland. Dauw maakt dus geen deel uit van een lange traditie. Toch is het niet alleen daarom een opvallend boek. Zelden zijn de dilemma’s waarvoor de frontsoldaat zich geplaatst ziet scherper verbeeld dan hier. Dat moed en lafheid woorden zijn waarvan de lading soms bijna identiek is, wordt in dit boek pijnlijk duidelijk.

Om acht uur wordt het plotseling stil. Al na enkele seconden nemen drie parmantige mussen plaats op de rand en beginnen vrolijk te tjilpen. Mallory heeft er geen oog voor. Met zijn fluitje in de mond knielt hij twee plaatsen van mij af, als Jim Thorpe voor de start van de 100 meter. Ik schuif achter Parker en McCauley langs en spring om precies vijf over acht mijn leider na in het besef dat ik onkwetsbaar ben. Iedereen weet dat kogels die op Mallory afvliegen van baan veranderen als ze zijn lichaam naderen. Anderen worden uiteengereten en gaan ten onder in gegil en gekerm, maar hij rent altijd onversaagd en ongeschonden voorwaarts. Gek genoeg klinkt er deze keer nergens gejammer om me heen. Gek genoeg klinkt er nu helemaal niets. Ik zie hoe de mannen die zich gebukt in looppas voorwaarts bewegen hun tempo minderen en recht overeind komen. ‘Godverdegodverdegodver,’ brult Mallory. ‘Grote gedegenereerde debielen. Het kan elk ogenblik beginnen.’ Maar hoewel Mallory onkwetsbaar is en soms lijkt te beschikken over paranormale gaven, heeft hij het nu grondig mis. De tere ochtendstilte die ons al een paar minuten omhult, wordt alleen gerafeld door vogelgefluit. Naast het front is er een andere wereld: een partijtje cricket, ter ere van een gesneuvelde kameraad of een gezamenlijk bad in een tobbe lauwwarm water waarin de luizen het nauwelijks moeilijk krijgen. En natuurlijk is er het thuisfront waar de oorlog ver lijkt maar niet is. Dauw volgt soldaat Pete Crawley op zijn weg door Frankrijk en Engeland, een weg die eindigt in het niemandsland.

 

De Enorme Zaal van E.E.Cummings, deel 7 van de Bibliotheek van de Eerste Wereldoorlog, is zowel in De Volkskrant als onlangs in het NRC goed besproken. De besprekingen kunt u lezen op de website van de uitgeverij. De vertaler van het boek, Harry Oltheten, die ook de vertalingen van Compagnie K en Door het koren op zijn naam heeft staan, heeft nu zelf een roman geschreven waarin de eerste wereldoorlog het decor vormt.

Harry Oltheten (1946) debuteerde in 1997 met Georganiseerd luieren en andere cricketverhalen. Hij vertaalde naast de eerder genoemde boeken ook de dagboeken van W.N. P. Barbellion en William Soutar. In 2008 verscheen zijn eerste roman Wit Licht waarover de Haagse Post schreef:

‘Een bijzondere roman, niet alleen vanwege de gebeitelde zinnen maar vooral omdat het een soort ‘Under the Vulcano’ in de provincie is dat doorleefd aandoet…

Hardcover Dauw

Een laat debuut dat naar meer doet verlangen.’

Na Wit Licht verschijnt nu als deel 8 in de Bibliotheek van de Eerste Wereldoorlog zijn nieuwe roman: Dauw

Naast de handelsuitvoering verschijnt van elke titel ook een gebonden uitvoering in een oplage van 50 genummerde exemplaren. Deze zijn alleen bij de uitgever te bestellen (info@dulce-et-decorum.nl).

Het boek verschijnt op 24 oktober bij uitgeverij Dulce et Decorum.

overzicht: