Brief 1916-03-19 van Auguste Chanson aan zijn vrouw Berthe in Dampierre, Côte d’Or

Voorwoord:

Twee zaken zijn hierin overduidelijk: Soldaat Auguste werkt in de keuken, niet ver van het front in de loopgraaf. Er valt een granaat nabij de keuken maar daar kunnen ze achteraf om lachen, orlog is oorlog en ze zijn gespaard gebleven.

Ten tweede valt op dat hij op stijl- en spellingsgebied zoveel fouten maakt. Voorbeelden: tu est, soufle in plaats van souffle en je c’est (je sais?) of achter je een werkwoord vergeten. Ook is de interpunctie ver onder de maat. Punten en komma’s ontbreken zodat je maar uit moet zoeken waar een nieuwe zin begint. Dat maakt het vertalen, afgezien van het abominabele handschrift moeilijk. Toch ga ik ervan uit dat dit de juiste vertaling is. Houterig, dat wel maar ik probeer de schrijfstijl anno 1900 te benaderen die toentertijd wat formeler was.

Om deze brief te kunnen inschatten, verwijs ik naar de brief van Berthe, zijn vrouw, aan Auguste, (15 maart 1916) waarin ze melding maakt van de ziekte van hun dochter Yvonne.

Een en ander speelt zich af nabij Verdun, de slag die op 21 februari begonnen is.

Paul J. Jongebreur.

 

De 19e - 3 - 16 om 8 uur ‘s avonds

 

Mijn lieve Berthe,

 

Ik heb je brieven vandaag ontvangen waarin je me zegt dat je geen brieven ontvangen hebt die gedateerd zijn op 5, 6 en 7 (maart 1916).

Echter, ik heb ze gestuurd. Ik schrijf al deze dagen brieven, hoewel ik deze week twee dagen zonder voorraden zat.

Ik schrijf je dat want het was een onmogelijke zaak omdat de moffen ons tamelijk vaak bombarderen.

Je hebt nauwelijks de tijd om vuur onder je kookpotten te maken en je een weg te banen in je loopgraaf. Eergisteren is er dan ook een granaat gevallen vlak bij mijn keuken en die verstikte mijn adem met aarde.

Daarna hebben we er eigenlijk nog lol om gemaakt. Wat wil je, het is oorlog, maar het zou toch hoog tijd worden dat dit alles stopt want we beginnen er allemaal genoeg van te krijgen.

(Tweede bladzijde.)

Ik hoop dat het met mijn Yvonne beter gaat. Probeer (tracht) haar te laten eten om haar aan te sterken, want ze is erg groot voor haar leeftijd.

Zeg me of ze nog veel (genoeg) eet want op deze leeftijd maakt de groei de kinderen vaak erg ziek.

Maar ja, ik hoop dat al dat verdriet weldra zal eindigen. En ik weet (je sais?)dat jij er bent mijn Berthe voor de kleintjes waarvoor je genoeg toegerust (gerijpt) bent.

In afwachting van het grote genoegen om weer terug te komen dicht bij jullie allemaal, omhels ik jullie erg stevig en vele malen. Je Auguste.

 

A. Chanson

 

overzicht: