De Bagdad Spoorlijn

The Train that disappeared into History: een historisch werk van grote betekenis

Auteur: Dr.Kathie Somerwil

Uitgeverij: Aspekt, Soesterberg

Verschijnt: Zomer 2007

 

The Train that disappeared into History is het verhaal van de Berlin-Bagdad spoorweg van Constantinopel tot Bagdad, gepland en bijna voltooid door de Duitsers net voor het uitbreken van de Eerste Wereld Oorlog.

Dit Duitse concept zou niet slechts een gewone spoorbaan maar een ‘super-spoorlijn’ worden die Berlijn/Hamburg via Constantinopel en Baghdad tot Basra in de Perzische Golf zou verbinden, vier duizend kilometer lang. Verder waren er plannen om deze spoorlijn tot Bombay in Brits Indië, te verlengen. De financiering van het project geschiedde in hoofdzaak door de Deutsche Bank De nodige concessie werd in 1903 verkregen.

Bijna van meet af aan waren er zware politieke geschillen en bijna onoverkomelijke logistieke moeilijkheden te overwinnen. Desondanks had het project in 1916 grote vorderingen gemaakt en haar toekomst zag er rooskleurig uit. De laatste moeilijkheden met Frankrijk en Engeland waaren juist voor het uitbreken van de Eerste Wereld Oorlog opgelost. Vier jaar later echter, met de geallieerde overwinning in 1918, kwam aan dit belangrijke en prestigieuze project een plotseling en jammerlijk einde

 

Dr. Kathie Somerwil schreef over dit in ons land vrij onbekende drama een uitermate interessant en boeiend boek waarbij zij zich niet alleen beperkte tot de Spoorweg, die als een ruggengraat met zijn rib-achtige zijlijnen door zoveel verschillende landen reed, maar ze belicht ook weinig bekende onderwerpen zoals de ‘Great Game’ - de bittere rivaliteit tussen Rusland en Engeland in Centraal Azië, de aanwezigheid van Amerikaanse missionarissen en hun invloed op de omgeving, de Turko-Russische oorlog en zijn gevolgen en meer bijna vergeten historisch materiaal Ook maakt de lezer kennis met een groep kleurrijke historische figuren. Guardsman Burnaby met zijn goede humeur en neus voor nieuws, de Iers-Amerikaanse journalist en visionaire MacGahan, groot bewonderaar van het Russische leger, Samuel Baker die zijn gade, later Lady Baker, op een slavenmarkt kocht, zijn broer Valentijn die verstrikt raakte met een dame in een trein, hetgeen allerlei vreemde gevolgen had, enige stoere, meestal Britse, dames/reizigers en Wassmuss, de Duitse Lawrence alswel Lawrence himself. Somerwil ontrukt ze allen aan de vergetelheid. Maar ook en vooral laat zij de lezer kennismaken met de loop van de Bagdadbaan zelf, zijn doel (de olierijke gebieden van de Perzische Golf), de toenemende invloed van Duitsland in Turkije hetgeen grote irritatie en politieke onrust bij de andere grootmachten veroorzaakte en tenslotte beschrijft zij tot in detail waarom de „Bagdad spoorlijn” een van de oorzaken van de Eerste Wereld Oorlog werd.

Tenslotte wijst zij de lezer op de machtsstrijd tussen de grote mogendheden en geeft zij een aantal parallellen tussen de situatie in de regio van een eeuw geleden en die van vandaag, waarbij namen als Bagdad, Basra, Mosul, en anderen ons weer, net als destijds, bijna dagelijks bezighouden.

overzicht: