1916, week 46 De ellende in Duitschland

Hoewel de oorlog aan het Westfront op Belgisch en Frans grondgebied werd uitgevochten, had ook de bevolking in Duitsland ernstig te kampen met de direct gevolgen van de oorlog, zoals een ooggetuigen laat optekenen in De Telegraaf. Er waren grote voedseltekorten en een gebrek aan zeep kwam de de hygiëne niet ten goede. Daarnaast hadden veel families te kampen met gesneuvelde zonen aan het front.

VAN DE GRENS, 17 Nov. (Eigen bericht.) Een Nederlander, die op 15 November Duitschland verliet om de ellende ginds, verklaarde, dat men zich hier den toestand daar niet voorstellen kan. Alle levensmiddelen haalt men per kaart. Boonen en erwten zijn rijkemans-artikelen geworden. Vleesch wordt in de omgeving van Essen, een ons per hoofd en per week verstrekt. Boter, vet en spek ontbreken geheel voor de massa van ’t volk. Zeep om zich te wasschen ontbreekt.

Veertien dagen geleden heeft men te Hamborn, in het district Essen, honderden ruiten bij winkeliers ingegooid. Het volk riep om brood en vrede. De politie te paard heeft de menigte gechargeerd. Het is gebeurd, dat kinderen in het gedrang voor de winkels gewond en zelfs gedood werden.
Ook in het district Essen ken ik veel families, die 2 of 3 zonen verloren hebben. Een gezin had drie zonen bij het leger. Twee waren er reeds gesneuveld. De vader werd ziek. Eenige dagen later stierf hij. Nog lag hij boven aarde, toen de weduwe het bericht ontving, dat ook de derde zoon gevallen was. Verminkten strompelen er in massa. Te Essen heb ik er soms 30 tot 40 samen gezien. De stemming van ‘durchhalten’ is zeer gedaald. Met huivert voor den winter.

Een ander uitgewekene sprak me over den indruk van de nederlaag bij Verdun. Het luchthartige Duitsche communiqué verzachtte dien indruk niet. In Februari had men om Verdun zoo gevlagd en gejubeld. En nu die klap! De wensch naar vrede werd er nog levendiger door. Wie durft nog hopen op overwinning. Het leger van ‘Klageweiber’ wordt dagelijks grooter.

Bron: De Telegraaf, 19 november 1916

Bekijk de volledige krant op www.delpher.nl

overzicht: