1916, week 37 Maatregelen, tegen de „shirkers"

In Engeland was de dienstplicht ingevoerd om soldaten te recruteren voor het Britse leger. Uiteraard waren er mannen die onder die dienstplicht probeerden uit te komen, de ‘shrikers’. De Britse overheid nam daar maatregelen tegen door op stations of bij voetbalwedstrijden alle mannen in de dienstplichtige leeftijd te controleren. Een goede vertaling voor het woord ‘shriker’ is er niet, maar werd weinig vleiend gebruikt voor mannen die zich ‘drukten’ voor hun verantwoordelijkheden. Het woord slackers werd ook wel gebruikt in de zin van lafaard of lapswans.

De militaire autoriteiten schijnen van meening te zijn, dat er nog een aantal lieden van militairen leeftijd te zijn, die zich aan den dienst trachten te onttrekken. Wel is indertijd ten einde tegemoet te komen aan het gemis van een burgerlijken stand en een overzicht te krijgen van het aantal mannen van den militairen dienst beschikbaar, de registreering ingevoerd, maar blijkbaar vermoeden de autoriteiten, dat er velen zijn, die zich aan de registratie hebben onttrokken. In den laatsten tijd doen nu politie en militairen op groote schaal onderzoek naar heden, die zich aan hun militaire verplichtingen willen onttrekken. De daarbij gevolgde methoden wekken echter in verschillende Engelsche bladen groot misnoegen — vooral omdat daarbij telkens weer blijkt dat de resultaten volstrekt niet in overeenstemming zijn met de lasten en onaangenaamheden, waaraan men het publiek blootstelt.
De politie houdt namelijk tegenwoordig op allerlei plaatsen van publiekverkeer alle mannen van militairen leeftijd aan en onderzoekt dan of zij vrijgesteld zijn of aan hun verplichtingen hebben voldaan.

Hoe het daarbij toegaat, blijkt bijv. uit een beschrijving in de „Times” van zulk een „round-up” aan het Marylebone-station. Maandagmorgen werd dit station door militairen en politie bezet. Al de passagiers, die het station wilden verlaten en van militairen leeftijd schenen te zijn, werden aangehouden en naar een der wachtkamers geleid, waar hun papieren werden onderzocht. Ongeveer 130, die geen voldoende papieren konden overleggen, werden door militairen naar het dichtstbijzijnde politiebureau geleid waar ze aan een nader verhoor werden onderworpen.
Op een na konden al deze lieden, aan wie vergund werd telegrafisch of telefonisch zich met hun vrienden in betrekking te stellen; bewijzen dat ze recht hadden te worden vrijgelaten. Het eenige slachtoffer, bleek een man die gewetensbezwaren had en die wel vrijgesteld was van den dienst als combattant, maar was aangewezen voor den non-combattanten dienst. Hij werd beboet en aan de militaire autoriteiten overgegeven, omdat hij zich niet had aangemeld.

Ook bij voetbalwedstrijden tracht de militaire overheid haar slag te slaan, maar blijkens de berichten in de bladen, is ook hier het resultaat meestal zeer gering en worden onder de honderden aangehoudenen gewoonlijk slechts enkele lieden gevonden die zich aan den dienstplicht trachten te onttrekken en in gebreke zijn gebleven zich aan te melden. In een hoofdartikeltje, sluit de „Times” zich aan bij de protesten tegen de wijze, waarop de autoriteiten optreden om de „shirkers” te vinden. Over het geheele land, zegt de „Times”, in schouwburgen, stations, voetbalvelden, parken, overal waar veel publiek bijeenkomt, zijn mannelijke, de wet eerbiedigende burgers, er aan blootgesteld plotseling te worden omsingeld door een afdeeling militairen en wordt aan hen geëischt te bewijzen dat ze niet dienstplichtig zijn.
Al die lieden worden onder politiexcorte geplaatst, de onschuldigen met de schuldigen en vastgehouden; soms voor uren, tot ze kunnen bewijzen dat er geen geldige reden is voor hun arrestatie.
De „Times” komt tegen deze maatregelen, die slechts povere resultaten brengen, op en waarschuwt dat men door dergelijke ruwe methoden niet de stemming in het land moet bederven, dat op zoo verheugende wijze de dienstplichtwet heeft aanvaard in het vertrouwen dat hare regelen rechtvaardig zouden worden toegepast.

Bron: Algemeen Handelsblad, 13 september 1916

Bekijk de volledige krant op www.delpher.nl

overzicht: