1914, Week 24 "Deze Week In de Grote Oorlog"

Neerland’s Ondergang

In mei 1914 werd door de Nederlandsche Veereniging ‘Onze Vloot’ een brochure uitgegeven met de titel ‘Neerland’s Ondergang kan en moet voorkomen worden’(*) De brochure gaat in op de Nederlandse handelsvloot naar ‘De Oost’ en de (financiering van) de verdediging daarvan. De socialistische krant Het Volk geeft duidelijk en in niet mis te verstane bewoordingen commentaar op de inhoud van de brochure.

„De beschouwingen van ‘Onze Vloot’ hebben één voordeel: zij zijn niet lang. Zij beslaan niet meer dan een bladzij. Zij luiden ongeveer als volgt: als ‘onze Oost’ verloren gaat, is het met Nederland ook gedaan. Dan krijgen onze scheepvaart, handel en industrie een doodelijken knauw - dan komt er een gruwelijke werkloosheid in het land - dan zijn wij futloos en liggen klaar om ingelijfd te worden bij een der krachtige mogendheden. ‘En’ - grijp naar uw hart, en voel of het niet aangedaan wordt! - ‘dan is ook wellicht de tijd niet verre meer dat Nederland zal hebben opgehouden te bestaan.’


Nederland, met andere woorden, is zoo’n miserabel volk, dat wanneer het niet jaarlijks een paar honderd millioen gulden wegsleept uit Indië, de fut er uit is, de tering begint, de dood slechts een kwestie van tijd is. Dat wordt ons verteld door hetzelfde soort van menschen dat altijd last heeft van overvloed van vaderlandsliefde, dat raast en tiert, als op Julianadag raadhuis en kerk niet vlaggen.
(…)
De oud-gouverneur-generaal Van Heutsz gooit het over een anderen boeg. Die zegt: Indië zal zich de uitgaven voor ene krachtige, goed gemande vloot gaarne getroosten, om Nederlandsch te blijven. Moet ervoor worden geleend, Indië zal het toejuichen. Op eigen naam en op eigen rekening wil Indië daarvoor leenen: donderend zal het ons toeschreeuwen: ‘Alleen een krachtige vloot en een sterk leger waarborgt ons voortbestaan op den tegenwoordigen voet onder Neerland’s vlag.’
(…)
De konklusie van het brochuretje luidt: Volk van Nederland! Uw rijke Oost-Aziatische koloniën, de hoofdbron van uw welvaart, staan op het spel - zij liggen daar verlaten en onbeschermd onder den evenaar! Besef, dat wij diep in den zak hebben te tasten! 

Men ziet: klaarheid van begrip is niet de grootste deugd van de brochure. Hoera en hoezee roepen, en Oranje boven, is ook gemakkelijker, dan uit te maken, wie de Dreadnought-vloot betalen moet.

(…)
Er is in Indië gepoogd, een beweging in gang te brengen, om aan het gouvernement alvast één Dreadnought kadeau te doen. De Rijken konden toonen, wat zij voor de verdediging van „onze” Oost over hebben. Hoe diep zij in den zak, d.w.z. in hun zak willen tasten. Een Dreadnought kost ongeveer f 25 miljoen. Nog niet één duizendste deel van dat bedrag is vrijwillig door de nabobs geofferd.
(…)
Onzuiver is de verwarring, die „Onze Vloot” laat bestaan, of sticht, over de vraag wie de Dreadnoughtvloot zal moeten betalen. Al die onzuiverheid wekken bij ons al te sterk het vermoeden, dat de heeren die aan de touwtjes zitten, spekuleeren op de onwetendheid van de massa, om de kosten van de Dreadnoughtvloot te doen dragen door de beide groote groepen, die door het koloniale kapitalisme sedert eeuwen zijn uitgebuit en verdrukt: de arbeidersklasse in Nederland, en de inboorlingen in Indië.”

(*) De brochure ‘Neerlands Ondergang…’ is te bekijken en te downloaden bij de Koninklijke Bibliotheek.

Bron: Het Volk, 9 juni 1914

Bekijk de volledige editie van deze krant op www.delpher.nl

overzicht: