1914, Week 15 "Deze Week In de Grote Oorlog"

‘Laat ons tijd winnen!’ Over de onderlinge samenwerking tussen de Europese mogendheden

Naar aanleiding van het bezoek van het Engelse Koninklijk paar komt de Nieuwe Rotterdamsche Courant met een uitgebreide beschouwing over de onderlinge samenwerking tussen de verschillende mogendheden ‘in het geval van een grote Europese oorlog… De krant refereert daarbij aan een artikel van de Franse geschiedschrijver Ernest Lavisse.

In verband met het bezoek, dat het Engelsche vorstelijke paar de volgende week te Parijs komt afleggen en dat samenvalt met het tienjarig bestaan van de entente cordiale, maken bladen en tijdschriften sedert enkele dagen artikelen over de Fransch-Engelsche betrekkingen openbaar.

 

Onder die beschouwingen trekt vanochtend de aandacht het artikel van het lid van de Fransche Academie, den geschiedschrijver Ernest Lavisse: Het tienjarig bestaan van de entente cordiale, een artikel, dat tegelijk in de Times van vanochtend en de Temps van vanavond verschijnen zal en waarvan de Matin vanochtend met machtiging dier beide bladen het voornaamste gedeelte reeds openbaar maakt. Dit artikel geeft, naast algemeene instemmende beschouwingen, op zeer duidelijke wijze de ongerustheid weer, die men in vele Fransche kringen steeds hoort uiten omtrent de eigenlijke werking van de entente cordiale en van de drievoudige entente tusschen Engeland, Frankrijk en Rusland.

 

Hoe staat het met de samenwerking der drie mogendheden in geval van een grooten Europeeschen oorlog? Is er bij gebreke van een werkelijk verbond een scherp-duidelijk vastgestelde overeenkomst omtrent mogelijke militaire verplichtingen? Tusschen de drie mogendheden van het Drievoudig verbond, Duitschland, Oostenrijk en Italië bestaat hier zeker zulk een in alle deelen uitgewerkt plan, zegt de heer Lavisse. Op het gegeven uur zullen ze alle drie met duidelijke instructies tegelijk oprukken. Maar zijn Frankrijk en Engeland ook tot zulk een organisatie gekomen? De heer Lavisse meent, dat men althans de moreele overtuiging moet hebben, dat de Fransche en Engelsche leger- en vlootchefs het eens zijn en op vele punten voorzien en gecombineerd hebben.

 

Maar Engeland en Rusland, hebben die ook met elkaar deze zaken geregeld? De heer Lavisse schrijft dan:

Men kan niet ontsnappen aan een gevoel van ongerustheid omtrent de militaire samenwerking van de drievoudige entente, wanneer men nagaat, dat in diplomatieke crises Engeland, Frankrijk en Rusland, ondanks hun eerlijke overeenkomsten, niet vereenigd en flink samenwerkend te voorschijn getreden zijn, gelijk dit met Duitschland, Oostenrijk en Italië wel het geval was.

 

In het laatste gedeelte van dit artikel spreekt de heer Lavisse dan de meening uit, dat het, ondanks de zorgwekkende verschijnselen, ondanks het feit, dat nog onlangs in Duitschland door eenige stemmen verkondigd werd, dat Duitschland thans, nu het op sterkst is, een preventieven oorlog moest ondernemen, toch niet onmogelijk zal zijn den vrede te bewaren. De verantwoordelijkheid voor het in vuur en vlammen zetten van de wereld is te groot en de eindafloop van zulk een ontzaggelijk avontuur te onzeker. Op het oogenblik spreken de tot de tanden bewapende mogendheden waarschijnlijk wel de waarheid, zegt de heer Lavisse, als zij verzekeren, dat zij den vrede willen. De drievoudige entente moet er op uit zijn dit oogenblik te doen voortduren.

 

De slotwoorden van het artikel zijn deze: Laten wij ons herinneren, dat een der leden van de drievoudige entente, de Keizer van Rusland, op edele wijze aan de regeeringen en volkeren voorgesteld heeft hun twisten aan vrederechters te ontwerpen. Laten we het Haagsche Hof zeer ernstig opnemen, driemaal heeft het reeds den oorlog voorkomen en: Laat ons tijd winnen, laat ons tijd winnen en laat ons tijd winnen!

Bron: Nieuwe Rotterdamsche Courant, 16 april 1914 (avond editie)

Bekijk de volledige editie van deze krant op www.delpher.nl

overzicht: